Tam yargı davası, idari bir işlem veya eylem nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini amaçlar. Bu davalarda iptal davalarından farklı olarak yalnızca hukuka aykırılığı göstermek yetmez; zararın varlığı, miktarı ve idarenin davranışıyla bağlantısı ayrı ayrı ortaya konmalıdır. İYUK, VUK ve kamu alacaklarının tahsiline ilişkin 6183 sayılı Kanun ekseninde, altmış günlük dava açma penceresi içinde delil dosyasının nasıl kurulacağı aşağıdadır.
Sürenin Nereden Başladığını Belirlemek
İdari işlemlere karşı dava açma süresi kural olarak tebliğ tarihinden itibaren işler. İdari eylemlerden doğan zararlarda ise tablo farklıdır: önce zararın öğrenilmesi, ardından idareye başvurulması ve bu başvurunun sonucuna göre dava açılması gerekir. Bu ön aşama atlanırsa dava, esasa girilmeden usulden reddedilebilir. Bu nedenle dosyanın en başına, öğrenme ve başvuru tarihlerini gösteren belgeler konulmalıdır.
Zararı Ölçülebilir Hâle Getirmek
- Maddi zarar için fatura, ödeme belgesi, keşif ve onarım teklifleri
- Gelir kaybı iddiasında beyannameler, bordrolar ve karşılaştırmalı dönem verileri
- Taşınmaza ilişkin zararlarda tapu kaydı, imar durumu ve teknik raporlar
- Sağlık zararlarında hastane kayıtları, epikriz ve tedavi masrafları
- Manevi zarar iddiasında olayın etkilerini gösteren somut kayıtlar
İlliyet Bağı: Dosyanın En Zayıf Halkası
Zarar belgelenmiş olsa bile, bu zararın idarenin işleminden veya hizmetin kötü işlemesinden kaynaklandığı gösterilemezse talep karşılıksız kalır. İlliyet bağı çoğunlukla teknik bir sorudur ve bilirkişi incelemesiyle aydınlatılır. Bu nedenle dilekçede yalnızca sonucu değil, olayın nasıl geliştiğini gösteren zaman çizelgesi ve idarenin hangi aşamada hangi yükümlülüğü yerine getirmediği açıkça yazılmalıdır.
Yazılı Yargılama Usulünün Getirdiği Disiplin
İdari yargıda yargılama kural olarak dosya üzerinden yürür. Dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra yeni iddia ve belge sunmak sınırlıdır. Bu durum, ilk dilekçenin hazırlanmasına ayrılan zamanın önemini artırır. İdarenin elinde bulunan ve davacının erişemediği belgeler için ara karar talebi, dilekçede gerekçesiyle birlikte istenmelidir.
Vergi Boyutu ve Tahsil İşlemleri
Uyuşmazlık bir vergi tarhiyatı veya kamu alacağının takibiyle bağlantılıysa, tam yargı talebinin yanında tahsil işlemlerine karşı ayrı bir zaman çizelgesi işletmek gerekir. Ödeme emrine karşı dava süreleri ile esas uyuşmazlığın süresi birbirinden bağımsız ilerler ve ikisinin aynı takvimde izlenmemesi hak kaybına yol açar.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Zararın türü, idarenin faaliyet alanı ve olayın gelişimi izlenecek usulü değiştireceğinden, süre işlemeye başlamadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi tavsiye edilir.