Tam yargı davası, idarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesini amaçlar. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu alanda davaların önemli bir kısmı esasa hiç girilmeden, süre ya da ön başvuru şartı nedeniyle sonuçlanır. Bu rehber, zararın ispatını ve süre hesabını birlikte ele alır.
Tam Yargı Davasında İspatın Üç Ayağı
Dava dilekçesinin taşıması gereken üç unsur vardır ve üçü ayrı ayrı ispatlanır: idarenin hukuka aykırı bir işlem ya da hizmet kusuru oluşturan bir eylemi, davacının uğradığı somut zarar ve bu ikisi arasındaki nedensellik bağı. Uygulamada en zayıf halka genellikle üçüncüsüdür. Zarar gerçek olsa bile idarenin davranışıyla bağı kurulamıyorsa talep karşılıksız kalır.
Altmış Günlük Sürenin Başlangıcını Belgelemek
Altmış günlük dava açma süresinin başlangıcı, çoğu dosyada tartışmanın merkezidir. Tebliğ varsa tebliğ tarihi, yoksa öğrenme tarihi esas alınır. Bu nedenle işlemin ne zaman öğrenildiğini gösteren kaydın dosyada bulunması gerekir. İdari eylemden doğan zararlarda ise doğrudan dava açılmaz; önce ilgili idareye başvurulması, bu başvurunun reddi veya cevapsız kalması üzerine dava yoluna gidilmesi gerekir. Bu basamağın atlanması, davanın esası ne kadar güçlü olursa olsun sonuç doğurmaz.
Ön Başvuru Basamağında Usul
- Başvurunun yetkili idareye yapılması ve kayıt numarasının alınması,
- Başvuruda zararın kalemler halinde belirtilmesi,
- Cevap süresinin takvime işlenmesi,
- Zımni ret ihtimalinin baştan hesaplanması,
- Ret cevabının tebliğ zarfıyla birlikte saklanması.
Zarar Hesabı ve Bilirkişi Delili
Zarar kalemleri dilekçede ölçülebilir biçimde ayrıştırılmalıdır: fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi zarar aynı torbaya konulduğunda hesaplama güçleşir. Teknik inceleme gerektiren dosyalarda, bilirkişi raporuna itiraz edilecekse bu itirazın raporun hangi verisine ve hangi kabulüne yönelik olduğu somut olarak gösterilmelidir. Genel nitelikteki itirazlar ek rapor alınmasını sağlamaz.
İdari yargıda süreler kesindir ve çoğu zaman geri alınamaz. Bu metin genel çerçeve sunar; işleminizin türüne ve tebliğ tarihine göre hesap değişeceğinden dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz gerekir.