İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında, esasa ilişkin haklılık kadar sürelerin doğru hesaplanması belirleyicidir. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun farklı başlangıç anları öngördüğünden dosyanın türü baştan belirlenmelidir.
İşlemden mi, Eylemden mi Doğdu?
Zarar bir idari işlemden kaynaklanıyorsa dava süresi işlemin yazılı bildirimiyle başlar ve genel süre altmış gündür. Zarar idari bir eylemden doğuyorsa önce idareye başvurulması gerekir; bu başvuru eylemin öğrenilmesinden itibaren belirli bir süre içinde ve her halde eylem tarihinden itibaren öngörülen azami süre içinde yapılmalıdır. İdarenin cevabı üzerine ya da cevap verilmemesi halinde dava süresi işlemeye başlar. Bu ayrımın karıştırılması, süresinde açılmış görünen bir davanın süre aşımından reddine yol açar.
Üst Makama Başvurunun Süreye Etkisi
Dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan istenebilir. Bu başvuru işlemeye başlamış olan dava süresini durdurur. İdare belirlenen sürede cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve duran süre kaldığı yerden devam eder; sıfırdan başlamaz. Uygulamada en sık yapılan hesap hatası, sürenin yeniden başladığı varsayımıdır.
Vergi Uyuşmazlıklarında Ayrı Takvim
- Vergi mahkemesinde dava açma süresi genel süreden farklıdır
- Uzlaşma başvurusu sürelere kendine özgü bir etki yapar
- Ödeme emrine karşı başvuru çok daha kısa bir süreye bağlıdır
- Düzeltme ve şikayet yolu ayrı bir usul izler
Dilekçede Zararın Somutlaştırılması
Tam yargı davasında talep edilen tutarın dilekçede gösterilmesi gerekir. Zarar kalemleri ayrı ayrı hesaplanmadan yazılan toplu rakamlar, bilirkişi incelemesinde savunmasız kalır. İdarenin hizmet kusuru ile zarar arasındaki nedensellik bağının hangi belgeyle kurulduğu da açıkça anlatılmalıdır. Islah imkanı bulunsa dahi, başlangıçta eksik kurulmuş bir talep faiz başlangıcı bakımından kayıp doğurabilir.
Yürütmenin Durdurulması ve Tahsil Takvimi
İptal talebiyle birlikte yürütmenin durdurulması istenmezse dava sürerken işlem uygulanmaya devam eder. Talebin kabulü için hem hukuka aykırılığın hem de telafisi güç zararın birlikte ortaya konması aranır. Kamu alacağının tahsiline ilişkin dosyalarda teminat ve haciz işlemleri paralel yürüdüğünden, dava takvimiyle tahsil takvimi aynı tabloda izlenmelidir.
İdari yargıda süre hesabı dosyanın ayrıntılarına göre değiştiğinden bu metin genel çerçeve sunar; başvuru yapmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.