İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi isteniyorsa dava, dar bir zaman penceresinde ve doğru yargı yerinde açılmalıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda idari davalar için öngörülen genel dava açma süresi idare mahkemelerinde altmış gündür. Uygulamadaki en yaygın kayıp, bu sürenin hangi andan itibaren işlediğinin yanlış hesaplanmasıdır. Aşağıda süre başlangıcı, ön basamak ve yetki analizi birlikte ele alınmaktadır.
Zararın Doğduğu An ile Öğrenme Anı
Tam yargı davalarında süre, idari işlemlerden doğan zararlarda işlemin tebliğ veya ilan edildiği ana bağlanırken; idari eylemlerden doğan zararlarda eylemin ve zararın öğrenildiği an belirleyici olur. Sağlık uygulamaları, yapı denetimi veya altyapı kaynaklı zararlar gibi dosyalarda zararın kapsamı zaman içinde netleşebildiğinden, öğrenme anının belgeyle gösterilmesi önem taşır: rapor tarihi, tespit tutanağı, uzman görüşü gibi belgeler bu noktada dosyanın omurgasını oluşturur.
Ön Başvuru Basamağı Atlanmamalı
İdari eylemden doğan zararlarda dava açılmadan önce ilgili idareye başvurulması ve talebin karşılanmasının istenmesi gerekir. Bu başvuru bir formalite değil, dava yolunun açılmasına ilişkin bir aşamadır. Başvuruya verilen cevabın veya cevap verilmemesinin ardından dava süresi işlemeye başlar. Başvuru dilekçesinde talep edilen tutarın açıkça belirtilmesi ve zararın kalemlerine ayrılması, sonraki aşamada ıslah ihtiyacını azaltır.
Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?
İdari yargıda yetki kuralları kamu düzenindendir ve taraf iradesiyle değiştirilemez. Kural olarak dava konusu işlemi yapan idarenin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir; ancak taşınmaza, kamu görevlisinin görev yerine veya hizmetin görüldüğü yere bağlanan özel yetki kuralları bulunmaktadır. Dava dilekçesi hazırlanırken hangi özel kuralın uygulandığı belirlenmezse, yetkisizlik kararının ardından dosyanın gönderilmesi ve yeniden yürütülmesi zaman kaybettirir.
Vergi Uyuşmazlığına Kayan Dosyalar
Zararın kaynağı bir vergi ya da kamu alacağı işlemiyse çerçeve değişir: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun'daki özel usuller devreye girer, görevli mahkeme vergi mahkemesi olur ve bazı işlemler için farklı süreler ile ayrı itiraz basamakları öngörülür. Ödeme emrine karşı izlenecek yol ile tarhiyata karşı izlenecek yol aynı değildir; bu ayrımın en başta yapılması gerekir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir ve dosyanızın özelliklerine göre farklı süre ile merciler gündeme gelebilir. İdari işlemin tebliğinden itibaren süre işlediğinden, değerlendirmenin gecikmeden yapılması önem taşır.