İdareye karşı açılan tazminat davalarında sürenin nasıl hesaplanacağı, zararın kaynağına göre tamamen değişir. İdari işlemden doğan zararda süre işlemin tebliğinden itibaren işlerken, idari eylemden doğan zararda önce idareye başvurulması gerekir. Bu ayrım yapılmadığında dava süre yönünden reddedilir ve esas hiç incelenmez.
İşlemden Doğan Zararda Süre
2577 sayılı İYUK, iptal ve tam yargı davaları için dava açma süresini Danıştay ile idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gün olarak belirler. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işler. İlgili, işlemin iptali ile birlikte tazminat isteyebileceği gibi, iptal davası sonuçlandıktan sonra kararın tebliği üzerine de tam yargı davası açma imkanına sahiptir. Bu seçeneklerden hangisinin tercih edildiği, süre hesabını doğrudan etkiler.
Eylemden Doğan Zararda Zorunlu Ön Başvuru
İdari eylemler nedeniyle uğranılan zararlarda doğrudan dava açılamaz. İYUK, ilgililerin eylemi ve zararı öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurmalarını arar. Başvuru üzerine talep kısmen veya tamamen reddedilirse ya da kanunda öngörülen sürede cevap verilmezse, kalan dava açma süresi içinde tam yargı davası açılır. Sağlık hizmetinden, yol ve altyapı kusurundan ya da kolluk faaliyetinden doğan zararlarda bu yol atlandığında dosya baştan kapanır.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
İYUK, tam yargı davalarında yetkiyi zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkemeye bağlar. Zarar bir hizmetten ya da eylemden doğmuşsa hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer idare mahkemesi ölçüt olur. Taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda ise taşınmazın bulunduğu yer esas alınır. Yetkisiz mahkemede açılan dava reddedilmez, yetkili mahkemeye gönderilir; ancak bu süreçte geçen zaman ve harç işlemleri dosyanın seyrini uzatır.
Süreyi Etkileyen Ara Mekanizmalar
- Dava açma süresi içinde işlemi tesis eden idareye veya üst makama yapılan başvuru süreyi durdurur; reddedilmesi ya da cevap verilmemesi halinde kalan süre yeniden işler.
- Vergi uyuşmazlıklarında uzlaşma talebi ve düzeltme başvurusu, VUK ile İYUK'un birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
- Kamu alacaklarının tahsili aşamasında 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlere karşı süreler ayrıca ve çoğu kez daha kısa şekilde belirlenmiştir.
- Yürütmenin durdurulması talebi, dava dilekçesinde ve gerekçeli olarak ileri sürülmelidir.
Zararın İspatı
- Zarar kalemleri maddi ve manevi olarak ayrıştırılır.
- Her kalem için tarih ve tutar gösteren belge dosyaya eklenir.
- Hizmet kusuru iddiası, idarenin yükümlülüğüne dair mevzuat hükümleriyle ilişkilendirilir.
- Kusursuz sorumluluk halleri ayrı bir alternatif dayanak olarak yazılır.
Bu değerlendirme genel bilgilendirme amaçlıdır; uyuşmazlığın konusu ve idarenin niteliği süre hesabını değiştirebilir. Zararınızı yeni öğrendiyseniz, başvuru ve dava takvimini birlikte kurmak için hukuki destek almanız uygun olur.