İdari bir işlem veya eylem nedeniyle zarar gören kişinin karşılaştığı ilk çatal, davanın idari yargıda mı adli yargıda mı açılacağıdır. İYUK çerçevesinde tam yargı davası için öngörülen altmış günlük süre, yanlış yargı kolunda geçirilen zamanla birlikte eriyebilir. Zararın kaynağı, hem süreyi hem de görevli mahkemeyi belirler.
Zararın Kaynağını Tespit Etmek
Zarar, bir idari işlemin uygulanmasından doğuyorsa işlemin iptali ile tazminat talebi birlikte ileri sürülebilir. Zarar idari eylemden doğuyorsa, dava açılmadan önce idareye başvuru aşaması gündeme gelir. Kamu hizmetinin yürütülmesinden bağımsız, özel hukuk ilişkisine dayanan zararlarda ise adli yargı görevlidir. Bu ayrım yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden görev yönünden reddedilebilir.
Süre Nereden İşler?
- İşlemden doğan zararlarda kural olarak işlemin yazılı bildiriminden itibaren
- İdari eylemlerde zararın ve eylemle bağlantısının öğrenildiği tarihten itibaren yapılacak başvuru sonrası
- Başvuruya cevap verilmemesi hâlinde, cevap verilmemiş sayılan tarihten itibaren
- Zararın sonradan artması hâlinde ek dava imkânının ayrıca değerlendirilmesi
Dosya Hazırlığı Kontrol Listesi
- İşlemin veya eylemin tarihini gösteren yazışma ve tutanaklar.
- Zararın miktarını belgeleyen fatura, rapor ve ödeme kayıtları.
- Nedensellik bağını kuran teknik veya tıbbi değerlendirmeler.
- İdareye yapılan başvurunun tarihini ispatlayan kayıt.
- Maddi ve manevi talebin ayrı ayrı, gerekçeleriyle birlikte gösterildiği tablo.
Kamu Alacakları ve Vergi Boyutu
Uyuşmazlık bir kamu alacağının takibinden kaynaklanıyorsa 6183 sayılı Kanun kapsamındaki özel usuller devreye girer; ödeme emrine karşı başvuru rejimi genel dava açma süresinden farklıdır. VUK kapsamındaki vergi uyuşmazlıklarında da dava açma süreleri ve idari çözüm yolları ayrıca düzenlenmiştir. Genel süreyi her uyuşmazlığa uygulamak, en sık rastlanan hak kaybı sebeplerindendir.
Kapanış
İdari yargıda süreler kısa, usul ise biçimseldir; bu ikisi bir arada olunca telafi imkânı daralır. Buradaki başlıklar genel çerçeve sunar. İşlemin niteliği, bildirimin şekli ve zararın doğuş anı sizin dosyanızda farklı bir takvim doğurabileceğinden, süre hesabını bir hukukçuyla birlikte yapmanız önerilir.