İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında, esasa ilişkin haklılık çoğu zaman tartışılamadan dosya kapanır. Sebep genellikle aynıdır: sürenin idari yazışmalarla tüketilmesi ya da davanın görevli olmayan yargı yerinde açılması. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun çerçevesindeki bu kontrol listesi, yanlış merciye başvuru riskini azaltmaya yöneliktir.
Sürenin Başlangıcını Doğru Belirlemek
İdari davalarda genel dava açma süresi, aksine özel bir düzenleme yoksa yazılı bildirim tarihinden itibaren işlemeye başlar. Vergi uyuşmazlıklarında ise süre bakımından özel hükümler bulunur; bu nedenle vergi ve ceza ihbarnamelerinde genel süre varsayımıyla hareket etmek risklidir. İdari eylemden doğan zararlarda ise sürenin başlangıcı eylemin öğrenilmesine bağlanmış olup, ayrıca idareye ön başvuru yapılması gerekir. Bu ön başvurunun atlanması, davanın esasa girilmeden reddine yol açar.
Üst Makama Başvuru Süreyi Nasıl Etkiler?
- İşlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için idareye yapılan başvuru, dava süresini durdurabilen bir imkândır.
- Ancak bu başvurunun da süresi içinde yapılması gerekir; süre geçtikten sonraki dilekçeler süreyi canlandırmaz.
- İdarenin cevap vermemesi hâlinde zımni ret sayılan süre sonunda dava süresi yeniden işlemeye başlar.
- İdareyle yürütülen e-posta veya telefon görüşmeleri süreyi etkilemez; yalnızca kayda geçen yazılı başvurular dikkate alınır.
İdari Yargı mı, Adli Yargı mı?
Zararın kaynağı kamu hizmetinin kuruluş veya işleyişindeki bir aksaklık ise uyuşmazlık idari yargıda çözülür. Buna karşılık idarenin özel hukuk kişisi gibi taraf olduğu ilişkilerden doğan bazı talepler adli yargıya aittir. Vergi ve buna bağlı kamu alacaklarında ise vergi mahkemesi ile idare mahkemesi arasındaki görev ayrımı gözetilmelidir. Ödeme emrine karşı açılacak dava ile tarhiyata karşı açılacak dava aynı dosyada birleştirilemez.
Dilekçe Öncesi Son Kontroller
- Bildirim tarihi, ön başvuru tarihi ve cevap tarihi tek bir takvimde gösterilir.
- Talep edilen tazminat kalemleri (maddi zarar, yoksun kalınan kazanç, manevi zarar) ayrı ayrı hesaplanır.
- Zararı belgeleyen faturalar, raporlar ve bilirkişi incelemesine esas olacak kayıtlar eklenir.
- Yürütmenin durdurulması talebi, telafisi güç zarar gerekçesiyle somutlaştırılır.
- Husumetin yöneltileceği idare doğru tespit edilir; yanlış idareye açılan dava zaman kaybettirir.
İdari yargıda süre, çoğu zaman esastan daha belirleyicidir. Elinizdeki işlemin hangi süreye ve hangi yargı koluna tabi olduğu konusunda tereddüt varsa, bildirim tarihinden itibaren gecikmeden hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.