İdarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle uğranılan zararın tazmini, idari yargıda tam yargı davasıyla istenir. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), Vergi Usul Kanunu (VUK) ve kamu alacaklarının tahsiline ilişkin 6183 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde, bu alanda kaybedilen dosyaların önemli bir kısmı esastan değil süre ve ön başvuru nedeniyle reddedilir. İdari yargıda genel dava açma süresi altmış gündür ve bu süre, hakkı ortadan kaldıran nitelikte işler.
Sürenin Başlangıcını Belirleyen Üç Farklı Hâl
Sürenin başladığı an, uyuşmazlığın kaynağına göre değişir. İdari işlem söz konusuysa yazılı bildirim tarihi esastır. İdari eylem söz konusuysa önce zararın ve failin öğrenilmesi, ardından idareye başvuru aşaması gündeme gelir. Zımni ret hâlinde ise idarenin cevap vermemesi belirli bir sürenin sonunda ret sayılır ve dava süresi bu andan itibaren hesaplanır. Dosyanın ilk sayfasına bu üç ihtimalden hangisinin geçerli olduğu yazılmadan dilekçe kaleme alınmamalıdır.
Ön Başvuru Aşamasını Atlamamak
İdari eylemden doğan zararlarda doğrudan dava açmak yerine idareye başvurulması gerekir. Bu adım bir formalite değil, davanın görülebilmesinin koşuludur. Başvuru dilekçesinde zararın kalemleri ayrıştırılmalı, maddi ve manevi talepler ayrı ayrı belirtilmelidir. Başvuruyu belirsiz bir şikâyet metni gibi yazmak, sonraki aşamada talep artırımını ve hesaplamayı güçleştirir.
Uzlaşma Kurumu Nerede Devreye Girer
- Vergi uyuşmazlıklarında uzlaşma, kanunun öngördüğü kapsamda ayrı bir yol olarak işler ve dava açma süresiyle ilişkilidir
- Uzlaşma talebi, dava açma hakkını kullanılabilir hâlde tutar; ancak sonucuna göre takvim yeniden kurulmalıdır
- Uzlaşma sağlanması hâlinde aynı konuda dava açma imkânının kalmayacağı baştan hesaba katılmalıdır
- Tam yargı tarafında ise idareyle sulh görüşmesi süreleri durdurmaz; yazışmalar sürerken dava hazırlığı yürütülmelidir
- İdarenin cevap yazılarındaki tarihler, zımni ret hesabı için ayrı bir dosyada tutulmalıdır
Zarar Hesabını İspata Elverişli Kurmak
- Zararı doğuran işlem veya eylemi tek bir olay anlatımıyla tanımlayın.
- İdarenin hizmet kusuru ile zarar arasındaki nedensellik bağını açıkça kurun.
- Maddi zararı belgeye bağlayın: fatura, ekspertiz, gelir kaybını gösteren kayıt.
- Manevi zarar talebini olayın niteliğiyle ilişkilendirerek ölçülü belirleyin.
- Faiz başlangıç tarihini talep sonucunda ayrıca gösterin.
Yürütmenin Durdurulması Talebini Değerlendirmek
Zarar devam ediyorsa veya işlem uygulanmakla telafisi güç sonuçlar doğuracaksa, iptal talebiyle birlikte yürütmenin durdurulması istenebilir. Bu talebin gerekçesi genel ifadelerle değil, gecikmenin somut olarak ne yaratacağı anlatılarak yazılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici genel bilgilerdir. Uyuşmazlığınızın idari işlem mi eylem mi sayılacağı sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, altmış günlük süre dolmadan uzman bir değerlendirme almanız yerinde olacaktır.