İdari işlem veya eylemden doğan zararın karşılanması için açılan tam yargı davasında, dosyanın yazılı yargılama esasına göre yürümesi çoğu davacıyı hazırlıksız yakalar. Duruşma talebinin zamanında yapılmaması ve zararın kalemlere ayrılmaması, esasen haklı bir talebi zayıflatır. Aşağıda İYUK, VUK ve 6183 çerçevesinde tam yargı davasının süre ve usul planı ele alınmaktadır.
Zararın Tarifi ve Dayandığı İdari Faaliyet
Öncelikle zararın hangi işlem veya eylemden doğduğu netleştirilmelidir. İşlemden doğan zararlarda işlemin tebliğ tarihi, eylemden doğan zararlarda ise zararın ve failin öğrenildiği tarih belirleyicidir. Eylemden doğan zararlarda dava öncesinde idareye başvurulması gerektiği unutulmamalı, bu başvurunun tarihi ve idarenin cevabı dosyaya konulmalıdır.
Duruşma Talebinin Doğru Anda Yapılması
İdari yargıda duruşma kural değil, talebe veya mahkemenin uygun görmesine bağlıdır. Bu nedenle duruşma isteği dilekçede açıkça belirtilmelidir; sonradan yapılan taleplerin karşılanacağı garanti edilemez. Duruşmada ileri sürülecek hususların önceden yazılı olarak da dosyaya girmesi, yazılı yargılamanın ağırlıkta olduğu bu düzende korunaklı bir yöntemdir.
Sürelerin Hesabında Kritik Tarihler
Takvim kurulurken şu tarihler ayrı ayrı işlenmelidir:
- İşlemin tebliğ edildiği veya eylemin öğrenildiği tarih
- İdareye yapılan ön başvuru ve idarenin cevap tarihi
- Cevap verilmemesi hâlinde zımni ret sayılan tarih
- Dava dilekçesinin kaydedildiği tarih ve savunmaya cevap süreleri
Vergi uyuşmazlıklarında sürelerin genel idari davalardan farklı işleyebileceği, ayrıca 6183 kapsamındaki takip işlemlerine karşı ayrı bir süre rejimi bulunduğu göz önünde tutulmalıdır.
Bilirkişi ve Zarar Kalemleri
Tam yargı davalarında en sık karşılaşılan sorun, talebin tek bir rakam olarak yazılıp dayanağının gösterilmemesidir. Maddi zararda fatura, ekspertiz, gelir kaybını gösteren kayıtlar ve tedavi giderleri ayrı ayrı dosyalanmalı; manevi zararda ise olayın etkilerine ilişkin somut veriler sunulmalıdır. Belgesiz ileri sürülen kalemler, dosyada telafisi güç bir delil eksikliği yaratır ve bilirkişi incelemesinde karşılıksız kalır.
Toparlarsak
İdari yargıda dosyanın gücü, dilekçenin uzunluğundan değil, tarih ve belge düzeninden gelir. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; işlemin türü, idarenin niteliği ve zararın kapsamı süreci doğrudan etkilediğinden, dava açmadan önce dosyanızın hukuki incelemeden geçirilmesi önerilir.