İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın tazmini istendiğinde, dosyanın başarısı çoğu zaman ilk dilekçeden önce belirlenir. İYUK'un öngördüğü başvuru sırası, VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki mali süreçlerde ise ayrıca özel usuller devreye girer. Bu basamakların atlanması, esasta haklı bir talebin süre yönünden reddine yol açar.
İşlemden mi Eylemden mi Doğuyor
Ayrım, sürenin nereden başlayacağını belirler. Bir idari işleme dayanan zararlarda dava süresi işlemin tebliğinden itibaren işler. İdari eylemden doğan zararlarda ise önce ilgili idareye başvurulması gerekir; başvurunun reddi veya cevapsız kalması üzerine dava süresi başlar. Doğrudan dava açılması, bu ön başvuru şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle sonuç doğurmayabilir.
- Zararın öğrenildiği tarihi gösteren belge (rapor, tutanak, yazı) dosyanın ilk sayfasına konur.
- İdareye yapılan başvurunun tarihi ve kayıt numarası saklanır.
- İdarenin cevabı geldiğinde tebliğ tarihi ayrıca not edilir.
- Cevap verilmemesi hâlinde işleyen süre, takvime kontrol noktası olarak eklenir.
İptal Davası ile Tam Yargı Davasının İlişkisi
Zarar bir idari işlemden doğuyorsa, işlemin iptali ile tazminat talebi birlikte ya da ayrı ayrı ileri sürülebilir. İptal davası açılıp sonucu beklendikten sonra tam yargı davası açılması da mümkündür; ancak bu seçenekte de süreler kendi kuralına göre işler. Uygulamadaki tipik hata, iptal davasının derdest olmasının tazminat talebi için süreyi süresiz olarak durduracağı varsayımıdır.
Yargı Yolu Ayrımı
Kamu hizmetinin yürütülmesinden doğan zararlar idari yargıda görülürken, idarenin özel hukuk ilişkilerinden ya da bazı özel kanunlarla adli yargıya bırakılmış konulardan doğan uyuşmazlıklar adli yargının alanına girer. Yanlış yargı yolunda geçirilen süre, dosyanın esasına hiç girilmeden kaybedilebilir. Bu nedenle davadan önce, zararın kaynağındaki faaliyetin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Duruşma Talebi ve Yürütmenin Durdurulması
- Duruşma talebi dilekçede açıkça yazılır; sonradan yapılan talep her aşamada karşılanmayabilir.
- Belirli tutarın üzerindeki davalarda duruşma talebi tarafın isteğine bağlı olarak değerlendirilir.
- Yürütmenin durdurulması isteniyorsa, telafisi güç zarar ve hukuka aykırılık koşulları ayrı ayrı somutlaştırılır.
- Zararın miktarı dilekçede gösterilir; sonradan artırım imkânının koşulları baştan planlanır.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. İdarenin faaliyet alanı, zararın türü ve olayın gerçekleştiği tarih izlenecek usulü değiştirebilir; ön başvuru şartı bulunan dosyalarda takvimin en baştan doğru kurulması için hukuki destek alınması yerinde olur.