İdarenin eylem veya işleminden doğan zararın giderilmesi tam yargı davasının konusunu oluşturur. Bu davada kaybedilen dosyaların önemli bölümü zararın gerçekten doğmadığı için değil, dava öncesi izlenmesi gereken idari başvuru yolunun atlanması nedeniyle esasa girilmeden sonuçlanır.
İdari Eylemde Zorunlu Ön Başvuru
Bir idari eylemden zarar gören kişinin, zararı ve eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurup isteminin kısmen veya tamamen reddi üzerine dava açması gerekir. İdarenin altmış gün içinde cevap vermemesi istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi bu tarihten işler. Doğrudan mahkemeye gidilmesi halinde dosya, ön başvuru şartı yerine getirilmediği için reddedilir. Buna karşılık zarar bir idari işlemden doğuyorsa bu zorunluluk aranmaz; işleme karşı genel dava açma süresi içinde iptal ve tam yargı talebi birlikte ileri sürülebilir.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
Tam yargı davalarında yetki, zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili mahkemeye aittir. İdari eylemden doğan zararlarda ise eylemin gerçekleştiği yer mahkemesi öne çıkar. Zarar görenin ikametgâhı kural olarak yetkiyi belirlemez; bu ayrımın gözden kaçması, yetkisizlik kararı sonrası dosyanın aylarca yolda kalmasına neden olur.
Zararın Miktarını Baştan Doğru Kurmak
Talep edilen tutar dilekçede açıkça gösterilmelidir; miktarın sonradan artırılması usul kurallarına bağlıdır ve her aşamada mümkün değildir. Maddi ve manevi zarar kalemlerinin ayrı ayrı hesaplanması, faiz başlangıç tarihinin de gerekçesiyle belirtilmesi gerekir.
Nedensellik Bağını Gösteren Belgeler
- Zararın doğduğu anı ve yerini gösteren tutanak, rapor veya resmi yazışmalar
- Hizmetin kurulmasında, işleyişinde veya denetiminde aksaklık bulunduğunu ortaya koyan kayıtlar
- Tedavi, onarım ve gelir kaybına ilişkin faturalar ile bilirkişi incelemesine esas belgeler
- Aynı olayla ilgili yürüyen ceza soruşturması varsa dosyanın celbi talebi
- Kusursuz sorumluluk halleri ileri sürülüyorsa dayanılan hukuki temelin açıkça yazılması
Vergi uyuşmazlıklarında ise düzeltme, uzlaşma ve dava yollarının kendi süreleri bulunduğundan takvim ayrıca kurulmalıdır. Buradaki açıklamalar bilgilendirme amacı taşır; süreye bağlı bir kaybı önlemek için başvurunuzu yapmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.