İdari işlem veya eylemden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında dosyanın kaderini çoğu zaman esasa ilişkin tartışma değil, bildirimin ne zaman ve nasıl yapıldığı belirler. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde yürüyen uyuşmazlıklarda idarenin tebligat usulüne aykırı davranması, ilgili bakımından hem bir tehlike hem de kullanılabilir bir savunma zemini yaratır. Aşağıda, tebliğ ekseninde delil kurgusunun nasıl planlanacağı ele alınmaktadır.
Zararın Üç Katmanlı İspatı
Tam yargı davasında ispat yükü tek parça değildir. İdari eylemin ya da işlemin varlığı, hukuka aykırılığı, zararın fiilen gerçekleşmiş olması ve eylem ile zarar arasındaki illiyet bağı ayrı ayrı gösterilir. Uygulamada dilekçelerin çoğu ilk iki katmanı ayrıntılı, son iki katmanı yüzeysel işler; oysa kısmen ret kararlarının sık görülen sebebi, zararın miktar bakımından somutlaştırılmamasıdır. Fatura, ödeme dekontu, hasar tespit tutanağı, bordro ve varsa özel teknik rapor, talep kalemleriyle birebir eşleşecek biçimde numaralandırılmalıdır.
Tebliğ Tarihinin Belirleyiciliği
Dava açma süresi, işlemin duyulduğu değil kural olarak usulüne uygun biçimde tebliğ edildiği tarihten işlemeye başlar. Bu nedenle dosyanın en başında tebliğ mazbatası temin edilmeli; belgeyi teslim alan kişinin sıfatı, adresin güncelliği, muhtara bırakma ve haber kâğıdı düzenlenmesi gibi kayıtlar tek tek okunmalıdır. Elektronik tebligat kullanılan dosyalarda erişim kaydı ile okunma kaydı arasındaki fark ayrıca not edilmelidir.
Usulsüz Bildirimi Lehe Delile Dönüştürmek
Tebligatın usule aykırı yapıldığı ileri sürülecekse, bunu soyut bir itiraz olarak değil belgeli bir iddia olarak kurmak gerekir. Adres kayıt sistemi çıktısı, kira sözleşmesi, işyeri kapanış belgesi veya o tarihte başka bir yerde bulunulduğunu gösteren kayıtlar, mazbatadaki beyanı çürüten karşı delil işlevi görür. Aynı yaklaşım, 6183 sayılı Kanun kapsamındaki takip işlemlerinde ödeme emrine karşı yürütülecek savunma için de geçerlidir.
Delil Listesi ve Ara Karara Hazırlık
- İşlem dosyasının tamamının idareden getirtilmesi talebi dilekçeye baştan yazılır.
- Her zarar kalemi için tek belge değil, birbirini doğrulayan en az iki kayıt hedeflenir.
- Teknik inceleme istenecekse, incelemenin cevaplaması gereken sorular madde madde önerilir.
- Savunmaya cevap ve ikinci cevap süreleri tek bir takvimde izlenir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyanın tebliğ zinciri ve zarar yapısı kendine özgüdür. Sürelerin hesabı ve delil listesinin kurgusu için dosyanın somut ayrıntılarıyla birlikte hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.