İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi istemiyle açılan tam yargı davasında dosyanın kaderini çoğu zaman iki başlık belirler: zararın ve nedensellik bağının nasıl ispatlandığı, bir de sürenin başlangıcını gösteren tebligat kaydının dosyaya nasıl konulduğu. İYUK'un öngördüğü usul içinde, VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki mali işlemlerle iç içe geçen uyuşmazlıklarda bu iki başlık birbirinden ayrı kurgulanmalıdır.
Tebligat Tarihi Neden Başlı Başına Bir İspat Sorunudur
Dava açma süresi, kural olarak işlemin ilgiliye usulüne uygun biçimde bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Uygulamada tartışma çoğunlukla sürenin uzunluğunda değil, başlangıç gününde çıkar: tebliğ evrakının kime teslim edildiği, adreste bulunmama şerhinin gerçek duruma uyup uymadığı, elektronik tebligatın hangi anda okunmuş sayıldığı. Bu nedenle dosyaya yalnızca işlemin kendisi değil, tebliğ mazbatasının tam sureti, muhtarlık veya kapı şerhleri ile varsa elektronik bildirim kayıtları birlikte konulmalıdır.
Zararın ve Nedensellik Bağının Delil Haritası
Tam yargı davasında hukuka aykırılığı göstermek tek başına yetmez; zararın miktarı ve idarenin davranışı ile zarar arasındaki bağ da ortaya konmalıdır. Dosyayı kurarken şu kalemler ayrı ayrı belgelenmelidir:
- zararın doğduğu ana ilişkin tarih ve yer bilgisi
- fiili harcamayı gösteren fatura, dekont ve ödeme kayıtları
- gelir kaybı iddiası varsa öncesine ait düzenli kazanç belgeleri
- idarenin işlem veya eylemini gösteren yazışma ve tutanaklar
- teknik değerlendirme gerektiren noktalarda uzman görüşü talebi
Yanlış Mercie Başvurmanın Dosyaya Maliyeti
Zararın kaynağı bazen açıkça idari bir eylem değildir; özel hukuk ilişkisinden veya mali takip işleminden doğar. Bu ayrım yapılmadan yapılan başvuru, görev veya yargı yolu yönünden reddedilir ve bu süre içinde dava açma süresi işlemeye devam etmiş olabilir. Aynı şekilde, kimi mali işlemlerde önce idareye yapılması gereken bir başvurunun atlanması, esasa hiç girilmeden sonuç doğurur. Bu yüzden dosya açılmadan önce işlemin niteliği, zararı doğuran makam ve izlenecek yol tek bir tabloda netleştirilmelidir.
Dilekçede İddia ve Delil Eşleştirmesi
Etkili bir dilekçe, her iddianın hemen yanında hangi belgeyle desteklendiğini gösterir. Talep sonucu kalem kalem yazılmalı, hesaplama yöntemi açıklanmalı ve fazlaya ilişkin hakların saklı tutulup tutulmadığı bilinçli bir tercih olarak belirtilmelidir. Yürütmenin durdurulması istenecekse, telafisi güç zararın hangi somut veriden çıktığı ayrıca gösterilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi sunar; tebligatın usulü, zararın kapsamı ve izlenecek yol her dosyada değişir. Kendi olayınıza ilişkin karar vermeden önce belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.