İdarenin bir eylemi veya işlemi nedeniyle zarara uğrayan kişi tazminat isteyebilir; ancak bu talebin idari yargıdaki yolu, adli yargıdaki tazminat davasından farklı bir usulle işler. İYUK ekseninde yürüyen tam yargı davalarında dosyaların önemli bir kısmı esas incelenmeden kapanır ve bunun başlıca iki nedeni vardır: sürenin yanlış hesaplanması ve talebin yanlış yargı koluna götürülmesi.
Sürenin Başladığı Anı Doğru Belirlemek
İşlemden doğan zararlarda süre kural olarak tebliğ tarihine bağlanır. Eylemden doğan zararlarda ise başlangıç noktası, zararın ve failin öğrenildiği andır; bu an her zaman resmi bir belgeye bağlı olmadığı için tartışmalıdır. Bu nedenle hastane kaydı, tutanak, bilirkişi raporu gibi öğrenme anını belgeleyen her evrakın tarihi ayrıca not edilmelidir. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa, tebliğ evrakının şerhleri incelenmeli ve sürenin hangi tarihten işlemeye başladığı ayrıca tartışılmalıdır.
Ön Başvuru Aşamasını Atlamamak
İdari eylemlerden doğan zararlarda, dava açılmadan önce ilgili idareye başvurulması gereken bir aşama bulunur. Bu aşamanın atlanması, dosyanın esasına hiç girilmeden reddine yol açabilir. Başvuru dilekçesinde zararın kalemleri ayrı ayrı gösterilmeli, hesap yöntemi açıklanmalı ve talep edilen tutar belirtilmelidir. İdarenin yanıt vermemesi de bir sonuçtur ve bu sessizliğin süresi takvimde ayrıca izlenmelidir.
Vergi Uyuşmazlığı ile Tam Yargıyı Ayırmak
VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler farklı bir hatta yürür. Tarhiyata karşı açılacak dava ile ödeme emrine karşı açılacak dava aynı değildir; ödeme emrine karşı ileri sürülebilecek sebepler sınırlıdır ve bunun icra dairesine yapılan itirazla ilgisi yoktur. Kamu alacağının tahsili aşamasındaki bir işlemi genel icra hukuku refleksiyle karşılamak, en sık görülen merci hatalarından biridir.
Dilekçede Zararı Görünür Kılmak
- Maddi zarar kalemleri belgeye dayalı biçimde tek tek listelenmeli.
- Manevi tazminat talebi ayrı bir başlık altında gerekçelendirilmeli.
- Faiz başlangıcı ve türü açıkça belirtilmeli.
- İdarenin hizmet kusuru ile zarar arasındaki nedensellik bağı somut olay üzerinden kurulmalı.
Yürütmenin Durdurulması ve Kanun Yolu
İşlemin uygulanması geri dönülmez sonuçlar doğuracaksa yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesinde yer almalı ve ayrıca gerekçelendirilmelidir. Karar aleyhe çıktığında, karara karşı gidilecek kanun yolunun süresi kararın tebliğinden itibaren işler; bu nedenle karar tebliğ alındığı gün takvime işlenmelidir.
Burada aktarılanlar genel çerçeve niteliğindedir. Zararın türü, idarenin kimliği ve tebligat geçmişi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, dava açmadan önce dosyanızın belgeleri üzerinden ayrıntılı bir değerlendirme yapılması gerekir.