İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi talebi, iptal davasından farklı bir mantıkla kurulur: burada tartışılan yalnızca işlemin hukuka uygunluğu değil, zararın varlığı, miktarı ve idari davranışla arasındaki nedensellik bağıdır. İYUK ekseninde yürüyen bu davalarda usul hataları, esasen haklı taleplerin görülmeden reddine yol açabilir.
Tam Yargı Davasının Farklı Başlangıç Noktaları
Tam yargı davası doğrudan açılabileceği gibi, iptal davasıyla birlikte ya da iptal kararından sonra da gündeme gelebilir. İdari eylemden doğan zararlarda ise dava öncesinde idareye başvuru aşaması bulunur ve bu aşamanın atlanması dosyayı baştan sakatlar. Hangi başlangıcın seçildiği; sürenin ne zaman işlemeye başladığını, dilekçede neyin talep edileceğini ve delil yükünün nasıl dağılacağını doğrudan etkiler.
Görev ve Yetki: İdare Mahkemesi mi, Vergi Mahkemesi mi
Uyuşmazlık vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerden ya da 6183 kapsamındaki kamu alacağının takibinden doğuyorsa vergi mahkemesi devrededir; diğer idari uyuşmazlıklar kural olarak idare mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından ise işlemi tesis eden idari birimin bulunduğu yer belirleyicidir; taşınmaza ilişkin uyuşmazlıklarda ve kamu görevlilerine ilişkin bazı işlemlerde ise özel yetki kuralları uygulanır. Ödeme emrine karşı açılacak davada görevli yargı yerinin yanlış seçilmesi, en sık rastlanan ve en kolay önlenebilir hatalardandır.
Tebliğ Usulsüzlüğü: VUK ve İYUK Kesişimi
Vergi uyuşmazlıklarında tebliğin usulüne uygunluğu, VUK ekseninde ayrıca düzenlenmiş teknik bir konudur. Muhatabın adreste bulunmaması halinde izlenmesi gereken sıra takip edilmemişse, tebliğ hukuken sonuç doğurmayabilir ve süre işlemeye başlamaz. Buna karşılık ilgilinin işlemi fiilen öğrendiği tarih ispatlanabiliyorsa, sürenin bu tarihten hesaplanması gündeme gelir. Bu nedenle tebliğ alındısı, zarf, şerhler ve elektronik tebligat kayıtları dosyanın en kritik ekleri arasındadır.
Zarar Kalemlerini Yazarken
- Maddi zararın hesap yöntemi ve dayanak belgeleri ayrı ayrı gösterilmelidir
- Manevi zarar iddiası somut olayla ilişkilendirilerek anlatılmalıdır
- Faiz talebinin başlangıç tarihi ve türü açıkça belirtilmelidir
- Zararın idari davranışla bağı, olay akışı üzerinden kurulmalıdır
- Bilirkişi incelemesi gerekecek kalemler için ham veriler baştan sunulmalıdır
Kapanış
Tam yargı davalarında dosyanın kaderini çoğu zaman ilk dilekçedeki kurgu belirler; sonradan yapılan eklemeler her zaman aynı etkiyi doğurmaz. Buradaki başlıklar genel bir yol haritasıdır. Zararın türü ve işlemin niteliği süre ile görev hesabını değiştirebileceğinden, evrakınızı inceleyecek bir hukukçudan görüş almanız uygun olur.