İdari işlemin iptali istenen dosyalarda sonucu çoğu zaman esasa ilişkin argümanlar değil, dava açma süresinin hangi günden başlatıldığı belirler. Süre kaçırıldığında mahkeme işin esasına hiç girmez; bu nedenle iptal davası hazırlığı, bir zaman denetimi çalışması olarak kurgulanmalıdır.
Otuz Gün Varsayımı Her Dosyada Doğru Değildir
İYUK, özel kanunlarda ayrı süre öngörülmeyen hallerde dava açma süresini vergi mahkemelerinde otuz gün, idare mahkemeleri ve Danıştay bakımından altmış gün olarak belirlemiştir. Ayrıca pek çok özel düzenleme kendi kısa süresini getirir. Dolayısıyla otuz günlük takvimle çalışmak, ancak uyuşmazlık vergi yargısına ait ya da ilgili özel kanun bu süreyi öngörüyorsa isabetlidir. İlk yapılacak iş, işlemin dayandığı mevzuatın süre hükmünü metin üzerinden okumaktır.
Sürenin Başladığı Günü Belgeleyin
Süre, işlemin ilgiliye usulüne uygun bildirildiği günü izleyen günden işler. Uygulamada en sık kayıp, tebligatın eve veya iş yerine geç ulaşması, muhatap yerine başkasına yapılması ya da elektronik bildirimin açılmadan geçmesi halinde yaşanır. Bu nedenle şu kayıtlar dosyaya en baştan konulmalıdır:
- Tebligat zarfı, mazbata ve varsa şerh fotoğrafı
- Elektronik tebligat sisteminde okunma ve okunmuş sayılma tarihleri
- İşlemi öğrenme tarihini gösteren yazışma, başvuru veya kayıt
- Aynı işlemin birden çok kez bildirilmiş olması halinde tüm bildirim tarihleri
Risk Azaltma Kontrol Listesi
- Tebligatın geçerliliği tartışmalıysa süreyi en erken olası tarihten hesaplayıp ona göre dava açın; geçersizlik iddiasını dilekçede ayrıca ileri sürün.
- Üst makama başvuru yapılacaksa, bunun süreyi durduran mı yoksa yalnızca yeni bir işlem doğuran bir yol mu olduğunu önceden netleştirin.
- Yürütmenin durdurulması talebini, telafisi güç zararı somut belgeyle gösterecek şekilde aynı dilekçede kurun.
- Adli tatil ve son günün resmi tatile denk gelmesi ihtimalini takvime işleyin.
- Görevli ve yetkili mahkeme konusunda tereddüt varsa, süre bitimini beklemeden başvurun; yanlış mercie verilen dilekçe zaman kaybettirir.
Dilekçenin Süreyle İlişkisi
İptal sebepleri yetki, şekil, sebep, konu ve maksat başlıkları altında ayrı ayrı kurulmalı; her sebep, dosyadaki hangi belgeye dayandığı gösterilerek yazılmalıdır. Süre itirazına karşı hazırlık yapılmadan yalnızca esasa yoğunlaşan dilekçeler, idarenin ilk savunmasında gelen süre def'i karşısında zayıf kalır. Bu nedenle dilekçenin başında bildirim tarihi ve hesaplama açıkça gösterilmelidir.
Kapanış
Burada anlatılanlar genel nitelikte bilgilendirmedir. İşlemin türü, dayandığı özel kanun ve bildirim biçimi süre hesabını tümüyle değiştirebileceğinden, dosyanızın belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.