İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında, dosyaların önemli bir bölümü esasa girilmeden süreden reddedilir. Sebep genellikle aynıdır: sürenin hangi anda başladığının yanlış hesaplanması. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun'un birlikte işlediği alanlarda tebliğ tarihi, dosyanın en kritik verisidir.
Sürenin Başlangıcı: İşlem mi, Eylem mi
Zarar bir idari işlemden doğuyorsa süre kural olarak işlemin yazılı bildirimiyle işlemeye başlar. Zarar bir idari eylemden doğuyorsa hesap değişir: burada önce zararın ve eylemin idariliğinin öğrenilmesi, ardından idareye başvurulması ve bu başvuruya verilen cevaba göre dava süresinin işlemesi söz konusu olur. İdareye başvuru yapılmadan doğrudan açılan tam yargı davası, ön koşul yerine getirilmediği için karşılıksız kalabilir.
Tebligatın Usulünü Denetlemek
Tebliğ evrakı yalnızca tarih için değil, geçerlilik için de incelenmelidir. Kime tebliğ edildiği, tebellüğ edenin sıfatı, adresin doğruluğu, elektronik tebligat kullanılan hallerde bildirimin ilgili sisteme ulaştığı an ayrı ayrı kontrol edilir. Vergi uyuşmazlıklarında ihbarnamenin usulüne aykırı tebliği, hem dava süresini hem de tahsil aşamasındaki işlemleri etkileyeceğinden ayrıca ele alınır. Tebligatın geçersizliği ileri sürülecekse bu iddia, dilekçede bağımsız bir başlık altında ve delilleriyle gösterilmelidir.
Zarar Kalemlerini Belgeye Bağlamak
- Maddi zararın hesabı: fatura, ödeme belgesi, ekspertiz ve gider kayıtları
- Yoksun kalınan kazanç iddiasının dayanağı
- Manevi zarar talebinin somut olgularla açıklanması
- Zararla idari işlem veya eylem arasındaki nedensellik bağını gösteren belgeler
- Faiz başlangıç tarihinin ve türünün dilekçede açıkça gösterilmesi
Yürütmenin Durdurulması ve Tahsil Süreci
Dava açılmış olması tek başına tahsil işlemlerini durdurmaz. Ödeme emri düzenlenmiş, haciz aşamasına geçilmişse 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlere karşı ayrı bir takvim işler. Bu nedenle dava dosyası ile tahsil dosyası tek bir tabloda birlikte izlenmeli; yürütmenin durdurulması talebi gerekçelendirilirken telafisi güç zarar somut biçimde ortaya konmalıdır.
Değerlendirme
Tam yargı davasında başarı, zararın gerçekliği kadar takvimin doğru kurulmasına bağlıdır. Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; zararın kaynağı, idarenin türü ve tebligatın biçimi süreleri değiştirebileceğinden, somut dosyada süre hesabının uzman değerlendirmesiyle yapılması yerinde olur.