Açık rıza, kişisel verilerin işlenmesinde en çok tartışılan hukuki dayanaktır. KVKK, 6698 ve 5651 çerçevesinde, rızanın geçerliliği kadar ihlal hâlinde başvurunun hangi süre ve sırayla yapılacağı da sonucu belirler. Bu rehber, başvuru süresi ve usul planını ele alır.
Geçerli Açık Rızanın Unsurları
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olmalıdır. Bir hizmetin ön koşulu hâline getirilen veya geniş ve muğlak biçimde alınan rıza, geçerli sayılmayabilir. Bu nedenle önce rızanın gerçekten bu unsurları taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.
- Aydınlatma metninin rızadan ayrı ve anlaşılır olması
- Rızanın kapsamının belirli bir amaca bağlanması
- Geri alma imkânının tanınmış olması
İki Aşamalı Başvuru Düzeni
Veri ihlaliyle karşılaşan ilgili kişi, kural olarak önce veri sorumlusuna başvurur. Bu başvuruya süresinde yanıt verilmemesi veya yanıtın yetersiz olması hâlinde Kurul'a şikâyet yolu açılır. Doğrudan Kurul'a gitmek, ön başvuru basamağının atlanması nedeniyle sürecin geri çevrilmesine yol açabilir.
Süre ve Delil Riski
Hem veri sorumlusuna başvuru hem de sonrasında şikâyet belirli sürelere bağlıdır; bu takvim kaçırıldığında hak arama zorlaşır. Ayrıca ihlalin ve rızanın durumunu gösteren ekran kayıtları, e-postalar ve sözleşmeler belgelenmezse, iddia soyut kalır.
Usul Sıralaması
- Rızanın geçerliliği ve işlemenin dayanağı incelenir.
- Veri sorumlusuna yazılı ve kayıtlı başvuru yapılır.
- Yanıt süresi ve içeriği takip edilir.
- Sonuç yetersizse Kurul'a şikâyet süresinde iletilir.
Değerlendirme
Veri ihlali başvurusunda sonuç, doğru basamak sırası ve süre yönetimine bağlıdır. Belgelenmiş bir başvuru geçmişi, sonraki aşamaların temelini oluşturur. Her ihlalin teknik ve sözleşmesel yapısı farklı olduğundan, başvuru öncesinde bir hukuk profesyonelinden değerlendirme almanız önerilir.