Kişisel verinin işlenmesi kural olarak bir hukuki sebebe dayanmalıdır. Açık rıza bu sebeplerden yalnızca biridir ve özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olmak zorundadır. Rızanın bu niteliği taşımadığı hâllerde ilgili kişi, veri sorumlusuna başvurup ardından Kurula şikâyet yoluna gidebilir. Süreç 6698 sayılı KVKK ekseninde, dijital yayınlarda 5651 sayılı Kanunla kesişerek yürür.
Geçerli Açık Rızanın Ölçütleri
Bir onay kutusunun işaretlenmiş olması tek başına geçerli rıza anlamına gelmez. Rıza; hizmet almanın ön şartına bağlanmışsa, genel ve battaniye nitelikteyse ya da kişi neye onay verdiğini net bilmiyorsa sakatlanır. Uygulamada en sık görülen hata, rızanın diğer sözleşme metinlerinin içine gömülmesi ve geri alınabilirliğinin gösterilmemesidir.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK, doğrudan Kurula gitmeden önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılmasını öngörür. Bu başvuruda hangi verinin, hangi sebeple işlendiği sorulur; silme, düzeltme veya işlemeyi durdurma talep edilir. Veri sorumlusunun cevap için belirli bir yasal süresi vardır; bu süre dolduğunda veya cevap yetersiz kaldığında şikâyet hakkı doğar.
Kurula Şikâyette Dikkat Edilecekler
- Veri sorumlusuna başvuru tarihi ve verilen cevap dosyaya eklenir
- Hangi ilkenin ihlal edildiği (hukuka uygunluk, amaçla bağlılık, ölçülülük) somut anlatılır
- Zararın veya riskin niteliği açıkça gösterilir
- Talep, kesin ve uygulanabilir biçimde yazılır
Şikâyet Sonrası Yol
Kurulun verdiği karara karşı idari yargı yolu açıktır; ayrıca kişilik hakkı ihlali nedeniyle özel hukuk tazminat yolu ayrı bir kanal olarak değerlendirilebilir. Bu iki yol birbirini beklemez; olayın ağırlığına göre paralel yürütülebilir.
Veri uyuşmazlıklarında rızanın geçerliliği ve işleme sebebi her olayda ayrı değerlendirilir. Buradaki bilgiler geneldir; kendi dosyanız için profesyonel bir inceleme almanız uygun olur.