Mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar nedeniyle saklı payı zedelenen mirasçının başvuracağı yol, terekedeki ortaklığın giderilmesinden farklıdır. İki talep sık sık aynı dilekçede birleştirilir ve bu birleştirme dosyanın gecikmesine yol açar. TMK ve HMK ekseninde ilerleyen bu yazı, tenkis talebinde merci ve süre planlamasını ele alır.
Tenkis ile Ortaklığın Giderilmesini Ayırmak
Ortaklığın giderilmesi, terekedeki mal üzerindeki paydaşlığı sona erdirmeye yöneliktir ve sulh hukuk mahkemesinde görülür. Tenkis ise mirasbırakanın tasarrufunun saklı payı aşan kısmının indirilmesini amaçlayan, farklı görevli mahkemede görülen bir davadır. Talepler ayrı ayrı kurulduğunda her biri kendi usulünde ilerler; birlikte açıldığında ise dosyaların ayrılması gündeme gelebilir.
Yetkili Mahkeme: Son Yerleşim Yeri
Miras uyuşmazlıklarında yetki, kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine bağlanır. Mirasçıların yaşadığı yer ya da taşınmazın bulunduğu yer, tek başına yetkiyi belirlemez. Son yerleşim yerinin tespiti tartışmalıysa nüfus kayıtları, adres beyanı ve fiilî yaşam merkezine ilişkin belgeler birlikte sunulmalıdır. Yetki itirazı geldiğinde bu belgelerin hazır olması, dosyanın başka mahkemeye gitmesini önleyebilir.
Saklı Pay Hesabının Delilleri
- Tapu ve banka kayıtlarıyla mirasbırakanın sağlığındaki devirlerin dökümü,
- Devirlerin bedelli mi bedelsiz mi olduğunu gösteren ödeme kayıtları,
- Vasiyetname veya ölüme bağlı tasarruf varsa açılma tutanağı,
- Terekenin ölüm anındaki durumunu gösteren kayıtlar,
- Değer tespiti için gereken teknik veriler ve emsal bilgiler.
Süre Baskısı Altında Sıralama
Tenkis talebi hak düşürücü sürelere tabidir ve bu süreler saklı pay ihlalinin öğrenilmesi ile mirasın açılması gibi farklı anlara bağlanmıştır. Sürenin başlangıcı tartışmalı olduğunda, öğrenme anını gösteren yazışma veya kayıt önem kazanır. Bu nedenle önce süre riski taşıyan talep açılmalı, süre baskısı bulunmayan talepler sonraki aşamada değerlendirilmelidir. Süreye ilişkin güncel hükümler dava öncesinde kanun metninden doğrulanmalıdır.
Kapanış
Miras dosyalarında en pahalı hata, doğru talebin yanlış mahkemede ve geç açılmasıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; terekenin yapısı ve tasarrufların niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden bireysel hukuki destek alınması önerilir.