Miras yoluyla intikal eden bir taşınmaz üzerinde birden fazla mirasçının hak sahibi olması, uygulamada en sık uyuşmazlık doğuran durumlardan biridir. Elbirliği mülkiyetinin sürdürülemez hale geldiği noktada devreye giren ortaklığın giderilmesi davası, aynı zamanda saklı pay hakkının da gözden kaçırılmaması gereken bir alandır.
Elbirliği Mülkiyetinden Çıkış Yolu
Mirasçılar terekeyi kendi aralarında anlaşarak paylaşamıyorsa, TMK kapsamında ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılabilir. Bu dava, mirasçılardan herhangi birinin talebiyle açılabildiği için diğer paydaşların rızası aranmaz. Dava sonunda hâkim, malın aynen taksimine veya satış yoluyla paraya çevrilerek paylaştırılmasına karar verir.
Aynen Taksim mi, Satış mı?
Kural, malın niteliği elverdiği ölçüde aynen bölüştürülmesidir. Ancak taşınmaz fiziksel olarak bölünemiyor veya bölünme değer kaybına yol açıyorsa satış suretiyle paylaştırma gündeme gelir. Satış açık artırma ile yapılır ve bedel paylar oranında dağıtılır. Bu aşamada bilirkişi raporunun malın bölünebilirliğini ve değerini doğru yansıtması belirleyicidir.
Saklı Payın Devreye Girdiği An
Miras bırakan sağlığında bazı mirasçıları zarara uğratacak kazandırmalar yapmışsa, saklı paylı mirasçıların korunan asgari payları tenkis davasıyla geri istenebilir. Ortaklığın giderilmesi ile tenkis çoğu zaman iç içe geçer: paylaşımdan önce saklı payın ihlal edilip edilmediği belirlenmelidir. Aksi halde eksik pay üzerinden yapılan paylaşım sonradan yeni bir uyuşmazlığın kaynağı olur.
Dava Öncesinde Netleştirilmesi Gerekenler
- Tapu kayıtları ve veraset belgesiyle pay oranlarının doğrulanması
- Miras bırakanın yaptığı devir, bağış ve vasiyetlerin araştırılması
- Taşınmazın güncel değeri ve bölünebilirlik durumu
- Muvazaalı devir iddiası varsa buna ilişkin delillerin toplanması
Tenkis talebi bakımından hak düşürücü sürelerin işlemeye başladığı an, kazandırmanın öğrenilmesiyle bağlantılıdır; bu nedenle sürenin kaçırılmaması için erken değerlendirme önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Her tereke kendine özgü kazandırma ve pay ilişkileri barındırdığından, somut dosyanızda pay ve süre hesabı için bir hukukçudan destek almanız yerinde olur.