Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, saklı paylı mirasçıların TMK ile korunan asgari payını zedeleyebilir. Tenkis davası, bu ihlali gidermek için açılır ve başarısı büyük ölçüde sürenin doğru hesaplanmasına bağlıdır.
Saklı Payın İhlali Nasıl Belirlenir
Önce tereke bir bütün olarak değerlendirilir: mevcut mallar, borçlar ve sağlararası kazandırmalar birlikte hesaba katılır. Terekeye eklenecek kazandırmalar tespit edilmeden saklı payın zedelenip zedelenmediği söylenemez. Bu nedenle bağış, ölünceye kadar bakma sözleşmesi veya muvazaalı satış gibi işlemlerin gerçek niteliği ayrıca incelenir.
Sürenin İşlemeye Başladığı An
Tenkis talebinde belirleyici olan, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği andır. Bu öğrenme genellikle mirasın açılması ve kazandırmaların ortaya çıkmasıyla gerçekleşir. Süre hak düşürücü nitelikte olduğundan, dava dilekçesi hazırlanmadan önce öğrenme tarihini kanıtlayacak belgeler bir zaman çizelgesinde toplanmalıdır. Numara vermeden belirtmek gerekir ki, öğrenme anını geç ispatlamak talebin esasa girmeden reddine yol açabilir.
Def'i mi, Dava mı
Saklı payı zedelenen mirasçı bazen davacı değil davalı konumundadır; örneğin kendisine karşı açılan bir davada tenkis savunma (def'i) olarak da ileri sürülebilir. Def'i yolunun süreye tabi olup olmaması, kazandırmanın yerine getirilip getirilmediğine göre farklılaşır. Bu ayrımı baştan kurgulamak, hakkın süre nedeniyle kaybını önler.
Yetki ve Delil Düzeni
Miras davalarında yetki, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesine bağlanır ve HMK usul kuralları uygulanır. Tapu kayıtları, banka hareketleri, tanık beyanları ve gerektiğinde bilirkişi değer tespiti dosyanın omurgasını oluşturur. Kazandırma tarihindeki değer ile ölüm tarihindeki değer arasındaki fark, tenkis oranını doğrudan etkilediğinden değerleme yöntemi baştan planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; her terekenin yapısı, kazandırma türleri ve öğrenme tarihi farklıdır. Somut miras dosyanız için bir avukatla payların ve sürenin ayrıntılı değerlendirilmesi yerinde olur.