Miras açıldığında mirasçının önünde birbirine zıt iki mesele durabilir: borçlu bir terekeyi reddetmek ya da eksik bırakılan saklı payını istemek. Bu rehber TMK ve HMK ekseninde reddi miras ile saklı pay taleplerini ve bunların süre boyutunu karşılaştırır.
Reddi Miras Ne Zaman Gündeme Gelir?
Terekenin borca batık olduğu düşünülüyorsa mirasçı, mirası reddedebilir. Reddin, mirasçının ölümü ve mirasçı olduğunu öğrenmesinden itibaren belirli bir süre içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı ya da sözlü beyanla yapılması gerekir. Süre geçirilirse miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır.
Gerçek Ret ve Hükmen Ret
- Süre içinde yapılan beyanla gerçekleşen açık ret
- Ölümü anında terekesi borca batık olan mirasbırakanda retin varsayılması
- Terekeye mirasçı gibi karışmanın ret hakkını düşürebilmesi
Saklı Pay ve Tenkis
Buna karşılık tereke borçlu değil, tam tersine mirasbırakan sağlığında yaptığı kazandırmalarla yasal mirasçının payını aşındırmışsa, saklı paylı mirasçı tenkis davasıyla payını geri isteyebilir. Altsoy ve eş gibi mirasçıların kanunla korunan asgari payı, ölüme bağlı tasarruflarla ihlal edilemez.
İki Yolu Karıştırmamak
Reddi mirasta amaç borçtan kurtulmak, tenkiste ise hak edilen payı almaktır. Terekeyi reddeden bir mirasçının aynı terekeden saklı pay istemesi çelişki oluşturur. Bu yüzden karar vermeden önce terekenin aktif ve pasifinin sağlıklı biçimde tespit edilmesi şarttır; gerektiğinde defter tutma (terekenin resmi tespiti) yoluna gidilebilir.
Miras uyuşmazlıklarında verilen kararlar çoğu zaman geri dönülemez sonuçlar doğurur ve süreler kısadır. Terekenin durumunu ve hangi yolun lehinize olduğunu bir hukukçuyla netleştirmek isabetli olur.