Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının akıbetini belirlediği tek taraflı bir tasarruftur. Ancak her vasiyetname geçerli değildir; şekle veya ehliyete aykırılık, iptal davasının konusunu oluşturur.
Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartları
Türk Medeni Kanunu, vasiyetnameyi sıkı şekil kurallarına bağlar. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılıp tarih ve imza taşıması, resmi vasiyetnamenin ise memur ve tanıklar önünde düzenlenmesi gerekir. Bu şekil şartlarına aykırılık, vasiyetnamenin iptali için başlıca sebeptir. Ayrıca miras bırakanın tasarruf anında ayırt etme gücüne sahip olması aranır.
İptal Sebepleri
- Miras bırakanın vasiyet ehliyetinin bulunmaması
- Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle düzenleme
- Kanunun öngördüğü şekil şartlarına uyulmaması
- İçeriğin hukuka veya ahlaka aykırı koşul içermesi
İptal Davası ile Tenfiz Ayrımı
Uygulamada karıştırılan iki dava türü vardır. Vasiyetnamenin iptali davası, geçersizlik sebebine dayanarak tasarrufun ortadan kaldırılmasını amaçlar. Vasiyetnamenin tenfizi ise, geçerli bir vasiyetnamenin hükümlerinin yerine getirilmesini, örneğin belirli mal vasiyetinin lehtara devrini sağlar. Somut olayda vasiyetnameye itiraz mı ediliyor yoksa uygulanması mı isteniyor, dava türünü baştan belirler. HMK'nın usul kuralları her iki davanın da çerçevesini çizer.
Saklı Payla İlişkisi
Vasiyetname saklı paylı mirasçıların payını zedeliyorsa, iptal yerine tenkis yoluna gitmek gerekebilir. İptalde tasarruf tümüyle geçersiz sayılırken, tenkiste yalnızca saklı payı aşan kısım indirilir. Bu ayrımın doğru yapılması, talebin kabul edilebilirliğini etkiler.
Süre Meselesi
İptal davası, iptal sebebinin ve vasiyetnamenin öğrenilmesine bağlı hak düşürücü sürelere tabidir. Vasiyetnamenin açılıp okunma tarihi bu nedenle dosyada net tutulmalıdır.
Vasiyetname uyuşmazlıkları hem şekil hem ehliyet yönünden titiz inceleme gerektirir. Elinizdeki vasiyetnameye ilişkin adım atmadan önce belgeyi bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olacaktır.