Miras bırakanın son arzusunu içeren vasiyet, yasal mirasçıların mahfuz payını (saklı pay) ihlal ettiğinde tenkis yoluyla dengelenir. Bu rehber, TMK ve HMK ekseninde vasiyetin açılması, iptali ve tenkis süreçlerinde zaman ve usul planını kurar; delil eksikliği riskini öne çıkarır.
Saklı Payın Korunması
Belirli yakın mirasçıların terekede yasayla güvence altına alınan bir payı vardır. Vasiyet bu payı aşan tasarruflar içeriyorsa, saklı paylı mirasçı tenkis talep edebilir. Bu talep sıkı bir süreye bağlıdır ve saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesiyle işlemeye başlar.
Vasiyetin İptali Sebepleri
- Şekil şartlarına aykırılık, örneğin el yazılı vasiyette tarih ve imza eksikliği
- Miras bırakanın ehliyetsizliğine ilişkin sağlık kayıtları
- İrade sakatlığına, aldatma veya korkutmaya dair deliller
- Vasiyet metninin aslı ile açılış tutanağının uyumu
Ehliyetin İspatındaki Zorluk
İptal davasında en zayıf kalan nokta, miras bırakanın tasarruf anındaki ehliyetidir. Vasiyet tarihine yakın sağlık raporları ve tanık beyanları toplanmazsa, iddia soyut kalır. Bu deliller zamanla erişilmez hale geldiğinden erken derlenmelidir.
Terekenin Tespiti
Tenkis hesabı için terekenin ölüm anındaki değerinin belirlenmesi gerekir. Bağış ve devirlerin geri katılıp katılmayacağı da hesaba girer. Banka ve tapu kayıtları eksikse hesap yapılamaz; bu nedenle kayıt celbi talepleri baştan planlanmalıdır.
Miras uyuşmazlıkları terekenin yapısına göre değişir. Tenkis süresi ve saklı pay hesabı için durumunuzu bir hukukçuyla değerlendirmeniz uygun olur.