Bir vasiyetnamenin geçerliliği veya içeriği tartışmalı hale geldiğinde, izlenecek yol büyük ölçüde seçilen dava türüne bağlıdır. Bu yazı, vasiyet uyuşmazlıklarında doğru davanın belirlenmesine dair usul planını ve iradenin sakatlığını belgeleyememekten doğan delil eksikliği riskini ele alır.
Talebe Göre Dava Türünü Ayırmak
TMK sisteminde vasiyete ilişkin talepler farklı davalara karşılık gelir. Vasiyetnamenin şekil veya ehliyet sebebiyle geçersizliği ileri sürülüyorsa iptal; saklı payın ihlal edildiği iddia ediliyorsa tenkis davası gündeme gelir. Talebin niteliği yanlış belirlendiğinde, dava esasa girilmeden reddedilebilir. Bu nedenle önce ulaşılmak istenen sonucun net tanımlanması gerekir.
İradenin Sakatlığını Göstermek
İptal davalarında en zorlu nokta, mirasbırakanın vasiyet anındaki ehliyetinin veya iradesinin sakat olduğunun ispatıdır. Sağlık kayıtları, tanık beyanları ve vasiyetin düzenlendiği koşullara ilişkin veriler bu noktada belirleyicidir. Bu tür delil, olaydan uzaklaştıkça zayıfladığı için, zamanında ve eksiksiz derlenmesi büyük önem taşır.
Saklı Pay ve Tenkis Hesabı
Tenkis davasında amaç vasiyeti bütünüyle ortadan kaldırmak değil, saklı paylı mirasçının payını tamamlayacak ölçüde tasarrufu sınırlamaktır. Bu hesabın kurulması için terekenin kapsamı, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar ve saklı pay oranları belgeye dayanmalıdır. Terekenin dökümü çıkarılmadan yapılan tenkis talebi, sayısal zeminden yoksun kalır.
Hazırlık Sırası
- Ulaşılmak istenen sonuca göre iptal veya tenkis ayrımı yapılır.
- Vasiyetin şekil şartlarına uygunluğu incelenir.
- Ehliyet ve irade sakatlığına dair kayıtlar toplanır.
- Tereke ve kazandırmalar, saklı pay hesabı için dökülür.
Değerlendirme
Vasiyet uyuşmazlıklarında sonucu çoğu kez dava türünün doğru seçimi ve delilin zamanında toplanması belirler. Her terekenin yapısı ve vasiyetin düzenlenme koşulları farklı olduğundan, buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Somut durumunuzda hangi davanın uygun olduğunu, belgelerinizi gözden geçirdikten sonra bireysel olarak değerlendirmeniz yerinde olur.