Vasiyetname bulunan terekelerde süreç, çoğu mirasçının beklediğinden farklı işler. Vasiyetnamenin açılıp okunması, içeriğinin kesinleştiği anlamına gelmez; asıl tartışma bu aşamadan sonra, itiraz ve tenkis başlıkları altında yürür.
Açılma ve Okunma Aşaması Ne İşe Yarar
TMK'ya göre vasiyetname, ölümden sonra sulh hukuk mahkemesine teslim edilir; mahkeme vasiyetnameyi açar, ilgililere okunmasına ve tebliğine karar verir. Bu işlem bir yargılama değil, tereke işlemidir. Buradaki asıl önem, tebliğ ile birlikte mirasçıların itiraz haklarına ilişkin sürelerin işlemeye başlamasıdır. Bu nedenle vasiyetnamenin kendisine ulaşıp ulaşmadığı, her mirasçı için ayrıca takip edilmelidir.
Hangi İddia Hangi Dava ile İleri Sürülür
- Vasiyetnamenin şekil şartlarını taşımadığı ya da mirasbırakanın ehliyetinin bulunmadığı iddiası: iptal talebi
- Vasiyetnamenin saklı paya el attığı iddiası: tenkis talebi
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlerin mirastan mal kaçırma amacı taşıdığı iddiası: muvazaaya dayalı talep
- Terekedeki malların paylaşılamaması: ortaklığın giderilmesi
Bu talepler farklı hukuki temellere ve farklı ispat gereklerine dayanır. Tek dilekçede hepsinin gerekçesiz biçimde sıralanması, dosyanın odağını kaybettirir.
Tebligat Gecikmesi Neden Kritik
Vasiyetnameye itiraz bakımından sürenin başlangıcı, kural olarak tebliğ ve öğrenme anına bağlıdır. Yurt dışında yaşayan mirasçılar, adres kaydı güncel olmayanlar ve terekeyle ilgisi geç anlaşılan kişiler bakımından tebligat sıklıkla gecikir. Bu durumda, dosyaya ne zaman ve nasıl ulaşıldığını gösteren kayıtlar önem kazanır: mahkeme kalemindeki dosya inceleme kaydı, tebliğ mazbatasının aslı ve yurt dışı tebligatına ilişkin evrak birlikte saklanmalıdır. Gecikmenin fark edildiği anda, HMK'nın usule ilişkin düzeni çerçevesinde ne yapılabileceği hemen değerlendirilmelidir.
Paylaşım Aşamasına Hazırlık
- Mirasçılık belgesi alınır ve pay oranları netleştirilir.
- Tereke envanteri çıkarılır; taşınmazlar, banka hesapları, şirket payları ve borçlar ayrı ayrı listelenir.
- Mirasbırakanın son yıllardaki devir işlemleri tapu ve banka kayıtlarından taranır.
- Saklı pay hesabına esas değerler için güncel değer tespiti planlanır.
- Anlaşarak paylaşım ihtimali, dava yükü ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilir.
Tereke yapısı ve aile ilişkileri her dosyada farklı olduğundan, bu genel açıklamalar somut hesabın yerine geçmez. Vasiyetnamenin tebliğ edildiği bildirimi alındıktan sonra gecikmeden hukuki değerlendirme yaptırmak, hak kaybı riskini azaltır.