Ayıplı bir ürünle karşılaşan tüketicinin ilk sorusu genellikle haklı olup olmadığı değil, nereye başvuracağıdır. Bu rehber, ayıplı mal uyuşmazlıklarında başvuru sınırının hangi mercii belirlediğini ve süre planının nasıl kurulacağını anlatır.
Parasal Sınır Hangi Kapıyı Açar?
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, uyuşmazlığın değerine göre iki ayrı yol öngörür. Belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki talepler için tüketici mahkemesi görevlidir. Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiğinden, başvurudan önce o yıl için geçerli tutarın kontrol edilmesi gerekir. Yanlış mercie yapılan başvuru, esasa girilmeden reddedilir ve arada süre işlemeye devam eder.
Ayıbın Bildirimi ve Zamanaşımı
- Ayıp, teslimden itibaren kanunda öngörülen süre içinde satıcıya bildirilmelidir.
- Teslim tarihinden itibaren kural olarak iki yıllık zamanaşımı süresi işler.
- Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı savunması ileri sürülemez.
- Konut ve tatil amaçlı taşınmazlar için daha uzun süre öngörülmüştür.
- Teslimden kısa süre sonra ortaya çıkan ayıplarda ispat yükü tüketici aleyhine değildir.
Seçimlik Haklar Arasında Tercih
- Satılanı geri vererek sözleşmeden dönme
- Ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme
- Masrafı satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme
- Ayıpsız misli ile değişim talep etme
Bu haklardan biri seçilip karşı tarafa bildirildiğinde, sonradan sebepsiz yere başka bir hakka geçiş her zaman mümkün olmaz. Bu nedenle talebin dilekçede ölçülebilir biçimde ve tek bir kalem üzerinden kurulması önemlidir.
Mesafeli Satışta Ek İmkânlar
Ürün internet üzerinden alınmışsa Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamındaki cayma hakkı da devreye girer. Cayma hakkı, ayıp iddiasından bağımsızdır ve teslimden itibaren tanınan süre içinde gerekçe gösterilmeden kullanılabilir. Satıcının ön bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemesi hâlinde bu sürenin uzayacağı kabul edilir. Cayma bildirimi mutlaka kayıt bırakan bir yöntemle yapılmalıdır.
Usule Aykırı Adımların Sonucu
Hakem heyeti kararına karşı itirazın süresinde ve doğru mahkemede yapılmaması, başvuruda faturanın ve ayıp fotoğraflarının eklenmemesi, servis kayıtlarının toplanmaması ve talebin sadece memnuniyetsizlik anlatısı olarak yazılması en yaygın kayıp nedenleridir. Ayıbın teknik olduğu hâllerde delil tespiti talebinin erken yapılması, ürünün onarılarak izlerin kaybolmasını önler.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ürünün türü, satın alma kanalı ve güncel parasal sınırlar sonuca doğrudan etki eder. Başvuru yapmadan önce ilgili yılın sınırlarını ve dosyanızın özelliklerini birlikte değerlendirmenizde yarar vardır.