İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde cayma hakkı, tüketiciye gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme imkânı verir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği bu hakkın süresini, istisnalarını ve iade takvimini ayrıntılı biçimde düzenler. Uygulamada sorun genellikle hakkın varlığından değil, sürenin ne zaman başladığının ve başvurunun nereye yapılacağının bilinmemesinden doğar.
Süre Ne Zaman Başlar
Cayma hakkı on dört gündür. Hizmet sözleşmelerinde süre sözleşmenin kurulduğu gün, mal teslimine ilişkin sözleşmelerde ise malın tüketiciye ya da onun belirlediği kişiye teslim edildiği gün başlar. Tek siparişte birden fazla malın ayrı ayrı teslim edildiği durumlarda son malın teslim tarihi esas alınır. Abonelik türü düzenli teslimlerde ise ilk malın teslimi başlangıç noktasıdır.
Bilgilendirme Yapılmazsa Süre Uzar
Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda gereken bilgilendirmeyi yapmamışsa tüketici on dört günlük süreyle bağlı kalmaz. Bu durumda cayma hakkı, sürenin bittiği tarihten itibaren bir yıl boyunca kullanılabilir. Bilgilendirmenin bu süre içinde yapılması halinde ise on dört günlük süre, bilgilendirmenin yapıldığı tarihten işlemeye başlar. Bu nedenle sipariş sırasında gönderilen ön bilgilendirme formunun saklanması, ileride tartışmanın merkezine oturur.
İade Takvimi
- Tüketici, cayma bildirimini yönelttiği tarihten itibaren on gün içinde malı geri gönderir
- Satıcı, cayma bildirimini aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde tüm ödemeleri iade eder
- İade, tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun biçimde ve masrafsız yapılır
- Taşıyıcı bilgilendirilmemişse gönderim masrafı satıcıya ait olabilir
Cayma Hakkının Bulunmadığı Haller
Kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulan mallar, ambalajı açıldığında iadesi sağlık açısından uygun olmayan ürünler, dijital içerik ve elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler bakımından cayma hakkı sınırlanmıştır. Satıcının bu istisnayı ileri sürebilmesi, tüketiciyi baştan doğru biçimde bilgilendirmiş olmasına bağlıdır; bilgilendirme yoksa istisna savunması zayıflar.
Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi
- Uyuşmazlığın parasal değeri, o yıl için ilan edilen sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur.
- Başvuru, tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki heyete yapılabilir.
- Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi, bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Hakem heyeti kararına karşı itiraz, kararın tebliğinden itibaren belirlenen süre içinde tüketici mahkemesine yapılır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Parasal sınırlar her yıl yeniden belirlendiğinden ve ürünün niteliği istisna kapsamını değiştirebildiğinden, başvuru öncesi güncel sınırların ve sözleşme metninin birlikte incelenmesi önerilir.