Satın alınan bir ürünün ambalajından çıktığında beklenen nitelikleri taşımaması, tüketici hukukunda ayıplı mal olarak adlandırılır. Bu rehber, ayıplı bir malda iade sürecini ve bedel iadesinin nasıl talep edileceğini TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde ele alır.
Ayıbı Fark Edince İlk 24-48 Saatte Ne Yapılmalı
Ayıp, açık (gözle görülür) veya gizli (kullanımla ortaya çıkan) olabilir. Ürün elinize ulaştığında kontrol edip ayıbı derhal satıcıya bildirmek, ispat açısından belirleyicidir. İlk adımda ürünün kutusu, faturası ve varsa arıza görüntüleri kayıt altına alınmalıdır.
- Ürünü teslim tarihiyle birlikte fotoğraflayın
- Ayıp bildirimini yazılı kanaldan (e-posta, uygulama mesajı) yapın
- Satıcının verdiği yanıtı ekran görüntüsüyle saklayın
Dört Seçimlik Hak: Hangisini Kullanmalısınız
TKHK, ayıplı malda tüketiciye birbirine alternatif haklar tanır. Somut olaya göre en uygun olanı seçmek önemlidir:
- Sözleşmeden dönme ve ödenen bedelin tamamının iadesi
- Malın ayıpsız misliyle değişimi
- Ayıp oranında bedel indirimi
- Ücretsiz onarım talebi
Değeri düşük olmayan bir üründe genellikle dönme veya değişim tercih edilir; onarımın makul sürede yapılmaması da dönme hakkını doğurabilir.
Mesafeli Satışta Cayma ile Ayıp Farkı
İnternetten alınan üründe cayma hakkı ile ayıp hakkı karıştırılmamalıdır. Cayma, üründe kusur olmasa bile belirli süre içinde koşulsuz iade imkânı verir; ayıp hakkı ise kusurun varlığına dayanır ve daha uzun süreye tabidir. İki hak farklı hukuki temele dayandığından, talebinizi doğru gerekçeyle kurmanız gerekir.
Uyuşmazlık Çözülmezse Başvuru Yolu
Satıcı iadeyi reddederse, uyuşmazlığın parasal değerine göre Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi devreye girer. Başvuruda fatura, ayıp bildirimi ve yazışmalar delil olarak sunulur. Belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyeti kararı bağlayıcıdır.
Genel Bilgilendirme
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Ayıbın türü, ürünün bedeli ve satıcının konumu haklarınızı ve süreleri etkileyebileceğinden, kendi olayınız için bir hukuk profesyoneline danışmanız yerinde olur.