Satın alınan üründe gizli veya açık bir kusur çıktığında, tüketicinin önünde birden çok seçimlik hak bulunur. Bunlardan iade (sözleşmeden dönme), ayıplı mal hükümleri çerçevesinde TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği ile düzenlenir. Bu rehber, iade sürecinin süre ve usul planına, özellikle ispat yükünün doğru yönetilmesine odaklanır.
Seçimlik Hakların Konumlandırılması
Tüketici; ücretsiz onarım, değişim, bedel indirimi veya sözleşmeden dönerek iade arasından tercih yapabilir. İade tercih edildiğinde ödenen bedelin geri alınması ve malın iadesi eş zamanlı yürür. Mesafeli satışlarda ayrıca belirli süre içinde koşulsuz cayma hakkı da ayrı bir imkândır ve ayıp iddiasından bağımsızdır.
Bildirim ve Süre
Ayıbın satıcıya bildirilmesi ve seçimlik hakkın kullanılması belirli süre kurallarına bağlıdır; gizli ayıplarda süre, ayıbın ortaya çıktığı ana göre değerlendirilir. Bildirim tarihinin belgelenmesi, sonraki uyuşmazlıkta belirleyici olur.
Delil Eksikliğinin Yarattığı Risk
İade talebinin reddedilmesinin başlıca sebebi, ayıbın ve bildirimin ispatlanamamasıdır.
- Ürünün kusurlu halini gösteren fotoğraf, video ve rapor tutulmaması
- Satıcıya yapılan bildirimin yazılı kanıtının saklanmaması
- Ayıbın kullanımdan mı yoksa üründen mi kaynaklandığının teknik olarak ortaya konulamaması
Başvuru Usulünün Planlanması
- Fatura, sözleşme ve teslim tarihi bir araya getirilir.
- Ayıp ve bildirim yazılı ve tarihli biçimde belgelenir.
- Uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu belirlenir.
Ayıplı mal uyuşmazlıklarında hızlı ve belgeli hareket, iadenin sonucunu doğrudan etkiler. Her ürün ve satış türü farklı süre kurallarına tabi olabileceğinden, kusuru fark eder etmez süreci kayıt altına almak ve gerektiğinde hukuki destek almak önemlidir.