Ayıplı mal uyuşmazlıklarının çoğu hukuki tartışmadan önce bir ispat sorunudur: malın ayıplı olduğu değil, ayıbın teslim anında mevcut olduğu tartışılır. Satıcı çoğu zaman kullanım hatası savunması yapar ve dosya bu noktada düğümlenir.
Ayıbın Türü İspat Yükünü Değiştirir
TKHK kapsamında açık ayıp ile gizli ayıp farklı sonuç doğurur. Gözle görülebilir bir eksiklik teslim sırasında fark edilebilecek nitelikteyse, tüketicinin bunu zamanında bildirmemiş olması savunma malzemesi hâline gelir. Buna karşılık ancak kullanımla ortaya çıkan teknik arızalarda tartışma, malın niteliğine ve üretim kaynaklı bir kusurun bulunup bulunmadığına kayar. Bu ayrımın dosyanın başında yapılması, hangi delilin toplanacağını doğrudan belirler.
Teslim Anını Sabitleyen Kayıtlar
- Fatura, sipariş onayı ve kargo teslim kaydı
- Ürün kutusu, seri numarası ve garanti belgesi
- Teslim sırasında çekilmiş tarihli fotoğraf veya video
- Mesafeli Satış Yönetmeliği kapsamında gönderilen ön bilgilendirme metinleri
- Satıcı veya platformla yapılan yazışmaların tam dökümü
Servis Kayıtları Neden Kritiktir
Yetkili servise yapılan her başvuru, ayıbın varlığı ve tekrarı yönünden bağımsız bir delildir. Servis formunda arızanın tanımı, giderilme şekli ve malın serviste kaldığı süre yazılı olarak talep edilmelidir. Sözlü olarak kullanım hatası denilip form verilmemesi durumunda, aynı gün yazılı başvuru yapılması ve bunun kaydının alınması gerekir. Birden fazla onarıma rağmen aynı arızanın tekrarlaması, seçimlik hakların kullanımında güçlü bir dayanaktır.
Bildirim ve Zamanaşımı Hattını Kaybetmemek
- Ayıp fark edildiği anda, gecikmeksizin satıcıya yazılı bildirim yapılır; e-posta veya noter ihtarı tarih kanıtı sağlar.
- Bildirimde talep açıkça belirtilir: onarım, değişim, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme.
- Ayıplı maldan doğan taleplerin kanunda öngörülen zamanaşımı süresine tabi olduğu, satıcının ağır kusuru veya hileli davranışının bu süreyi etkileyebileceği gözden kaçırılmamalıdır.
- Uyuşmazlığın parasal değeri, tüketici hakem heyetine mi tüketici mahkemesine mi gidileceğini belirler; yanlış mercie başvuru zaman kaybettirir.
Hakem Heyeti Dosyası Nasıl Kurulur
Hakem heyeti dosyaları yazılı delil üzerinden karara bağlandığından, tanık anlatımına dayalı bir kurgu burada işlemez. Başvuru dilekçesinde olay kronolojisi tarihli maddeler hâlinde yazılmalı, her iddianın karşısına ek numarası verilmelidir. Karara itiraz edilecekse, öngörülen süre içinde tüketici mahkemesine başvurulması gerekir; bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan kararın tebliğ tarihi ayrıca not edilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgi amaçlıdır. Ürünün türü, satış kanalı ve sözleşme koşulları sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.