Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tüketicinin haklı olması çoğu zaman yeterli olmaz; ayıbın ne zaman ortaya çıktığının ve satıcıya nasıl bildirildiğinin gösterilebilmesi gerekir. Bu rehber, ispat yükünün hangi aşamada kimin üzerinde olduğunu ve bu dengeyi koruyan basit kayıt alışkanlıklarını ele alır.
İlk Altı Ayın Anlamı
TKHK, teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu yönünde bir karine öngörür. Bu dönemde ispat yükü tüketicinin üzerinde değildir. Altı ayın geçmesiyle birlikte tablo değişir ve ayıbın kaynağını göstermek tüketiciye düşer. Dolayısıyla teslim tarihini gösteren belge, dosyanın en değerli parçasıdır.
Seçimlik Hakları Bilinçli Kullanmak
- Sözleşmeden dönerek ödenen bedelin iadesini istemek
- Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etmek
- Ayıp oranında bedelden indirim istemek
- Ücretsiz onarım talep etmek
- Ayıplı maldan doğan ek zararlar için ayrıca tazminat istemek
Bildirim Yazısını Doğru Kurmak
Satıcıya yapılan bildirim, şikâyet cümlesi değil hukuki bir talep metnidir. İçinde şu dört unsur bulunmalıdır: ürünün tanımı ve teslim tarihi, ayıbın ne zaman ve nasıl fark edildiği, seçilen hak ve verilen süre. Bildirimin gönderildiği kanalın kaydı tutulmalıdır; e-posta ise gönderim çıktısı, çağrı merkezi ise kayıt numarası saklanmalıdır. Mesafeli sözleşmelerde ayrıca, Mesafeli Satış Yönetmeliği kapsamında tanınan on dört günlük cayma hakkının ayıp bildiriminden farklı bir kurum olduğu unutulmamalıdır.
Servis ve Bilirkişi Aşaması
Yetkili servise götürülen üründe düzenlenen servis formu, ispat açısından belirleyicidir. Formda arıza tanımının tüketicinin anlattığı şekilde yazılıp yazılmadığı kontrol edilmeli, farklıysa itiraz aynı belgeye kaydedilmelidir. Onarım süresinin uzaması veya aynı arızanın tekrarlanması, seçimlik hakların yeniden değerlendirilmesini gerektirebilir. Ürünün ayıplı olup olmadığı teknik incelemeye kaldığında, sorulacak sorunun doğru yazılması sonucu belirler.
Başvuru Yolu ve Süre
- Uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi belirlenir.
- Kanunda öngörülen iki yıllık zamanaşımı süresi teslim tarihinden itibaren hesaplanır.
- Ayıbın satıcıdan gizlenmiş olması hâlinde zamanaşımı savunmasının dinlenmeyeceği not edilir.
- Başvuru dilekçesine tüm belgeler numaralandırılarak eklenir.
- Heyet kararına itiraz yolu ve süresi baştan planlanır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; ürünün türü, satış kanalı ve garanti şartları sonucu etkileyebilir. Elinizde çözülmemiş bir ayıp uyuşmazlığı varsa belgelerinizi bir tüketici hukuku uygulayıcısına göstermeniz yararlı olur.