Satın alınan ürünün beklenen nitelikleri taşımadığı anlaşıldığında, tüketicinin elindeki hakların kullanılabilirliği büyük ölçüde ilk günlerde atılan adımlara bağlıdır. TKHK ve mesafeli satışa ilişkin düzenlemeler seçimlik hakları tanır; ancak bu hakların kullanılması ihbar ve süre kurallarına uyulmasını gerektirir.
Neden Süre Bu Kadar Belirleyici
Ayıplı mal iddiasında iki ayrı zaman ölçüsü işler. Birincisi ayıbın öğrenilmesinden sonra satıcıya yapılması gereken bildirim; ikincisi kanunda öngörülen zamanaşımı süresidir. Gizli ayıplarda ve satıcının ağır kusuru bulunan hâllerde durum farklılaşır. Ayrıca teslimden sonraki ilk dönemde ayıbın baştan var olduğu yönünde tüketici lehine bir karine işler; bu dönem geçtikten sonra ispat yükü fiilen tüketiciye kayar. Dolayısıyla bekleyen tüketici sadece süre değil, ispat avantajı da kaybeder.
İlk Hafta Yapılacaklar
- Fatura, sipariş kaydı, teslim belgesi ve garanti belgesi bir arada saklanır.
- Ayıp fotoğraf ve videoyla, tarih görünecek şekilde kayıt altına alınır.
- Satıcıya yapılan bildirim yazılı kanaldan gönderilir; telefon görüşmesi tek başına ispat sağlamaz.
- Kullanılan seçimlik hak (onarım, değişim, bedel indirimi, sözleşmeden dönme) bildirimde açıkça yazılır.
- Servise bırakılan üründe servis giriş fişi ve teslim tarihleri arşivlenir; onarım süresine ilişkin tartışma buradan çıkar.
- Ürünün ambalajı ve varsa kullanım kılavuzu, yanlış kullanım iddiasına karşı saklanır.
İspat Tartışmasının Kalbi
Uyuşmazlık büyüdüğünde tartışma çoğu zaman ayıbın kullanıcı hatasından mı yoksa üretim veya montaj kaynaklı mı olduğu noktasına gelir. Bu nedenle ürün üzerinde değişiklik yapılmamalı, yetkisiz servise müdahale ettirilmemeli, ürün mümkün olduğunca teslim alındığı hâlde korunmalıdır. Değişen veya kaybolan bir durumda delil tespiti başvurusu düşünülmelidir; ürün onarıldıktan sonra yapılan inceleme genellikle sonuç vermez.
Başvuru Yolunu Doğru Seçmek
- Uyuşmazlığın değeri, tüketici hakem heyetine mi yoksa tüketici mahkemesine mi gidileceğini belirler; parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden başvuru anındaki tutar teyit edilmelidir.
- Hakem heyeti kararına karşı itiraz süresi kısadır ve tebliğ tarihinden işler.
- Mesafeli satışta cayma hakkı ayrı bir kurumdur; ayıp iddiasıyla karıştırılmamalı, kendi süresi içinde kullanılmalıdır.
- Üretici veya ithalatçıya karşı da talep yöneltilebileceği unutulmamalıdır.
Yukarıdaki adımlar genel bilgilendirme amacı taşır; ürünün türü, satış biçimi ve garanti şartları sonucu değiştirebilir. Ayıbı fark ettiğiniz anda yazılı bildirimi yapmanız, sonrasında hukuki destek almanız durumunda dosyanızın hareket alanını genişletir.