Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tartışma genellikle ayıbın varlığında değil, ayıbın ne zaman ortaya çıktığında düğümlenir. Bu rehber, TKHK ve Mesafeli Satış Yönetmeliği çerçevesinde ayıp iddiasının ispat planını, bildirim takvimini ve tüketici lehine karinelerden yararlanma yollarını ele alır.
Teslim Tarihi Dosyanın Sıfır Noktasıdır
Ayıba ilişkin süreler ve karineler teslim tarihine bağlı işler. Teslimden sonra kısa bir süre içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu yönündeki karine, tüketicinin ispat yükünü belirgin biçimde hafifletir. Bu nedenle teslim tarihinin fatura, kargo kaydı ya da montaj belgesiyle kesin biçimde belirlenmesi ilk adımdır. Teslim tarihi belirsiz kaldığında karineden yararlanma imkânı da tartışmalı hâle gelir.
Ayıp Bildirimini İz Bırakacak Biçimde Yapmak
- Bildirimin yazılı ve tarihi belirlenebilir bir kanaldan yapılması
- Arızanın nasıl ortaya çıktığının ve hangi koşullarda tekrarlandığının anlatılması
- Servise teslimde alınan formun saklanması ve teslim tarihinin form üzerinde görünmesi
- Yapılan onarımların, değiştirilen parçaların ve serviste geçen sürenin listelenmesi
- Satıcının sözlü olarak verdiği taahhütlerin yazılı olarak teyit edilmesi
Gizli Ayıp ve Ağır Kusur Ayrımı
Kullanımla ortaya çıkan ve muayeneyle fark edilmesi beklenemeyecek ayıplar bakımından değerlendirme farklıdır. Ayıbın satıcı tarafından bilerek gizlendiği ya da ağır kusur bulunduğu hâllerde, olağan zamanaşımı sürelerine dayanılamaz. Bu nedenle geç fark edilen bir ayıpta doğrudan süre geçti sonucuna varmadan önce, ayıbın niteliği ve satıcının davranışı ayrıca incelenmelidir.
Seçimlik Hakkı Doğru Kullanmak
- Ücretsiz onarım, ayıpsız misli ile değişim, bedel indirimi ve sözleşmeden dönme seçenekleri karşılaştırılır.
- Seçilen hak, talep metninde açık ve tek bir kalem hâlinde gösterilir.
- Aynı ayıp için tekrarlanan onarımlar varsa bu durum ayrıca vurgulanır.
- Malın kullanılamaz hâle gelmesi ya da uzun süre serviste kalması belgelenir.
- Talebin parasal büyüklüğüne göre hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu belirlenir.
Teknik İnceleme Aşamasına Hazırlık
Uyuşmazlık teknik bir tespite dayanacaksa, malın incelemeye elverişli hâlde korunması gerekir. Üçüncü kişilere yaptırılan onarımlar, ayıbın kullanıcı hatasından kaynaklandığı savunmasını güçlendirebilir. Bu nedenle inceleme öncesinde mal üzerinde müdahaleden kaçınılmalı, arızayı gösteren görüntü ve ölçüm kayıtları saklanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; ürünün türü, satış kanalı ve garanti koşulları izlenecek yolu ve süreleri değiştirebilir. Elinizdeki belgelerle birlikte somut olayınıza özgü hukuki değerlendirme alınması yerinde olacaktır.