Ayıplı mal uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman ürünün bozuk olup olmadığı değil, ayıbın ne zaman ortaya çıktığı ve nasıl belgelendiğidir. TKHK tüketici lehine bazı karineler öngörür; ancak bu karinelerden yararlanabilmek zamanında yapılan bildirime ve saklanan delile bağlıdır.
Altı Aylık Karine ve İspat Yükü
Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim anında var olduğu kabul edilir. Bu dönemde ispat yükü tüketicide değildir; aksini iddia eden satıcının bunu göstermesi gerekir. Altı ayın ardından ortaya çıkan ayıplarda ise ayıbın teslim anında mevcut olduğunun tüketici tarafından ortaya konulması beklenir. Bu nedenle teslim tarihini gösteren fatura, irsaliye veya kargo kaydı dosyanın en kritik belgesidir.
Ayıp Bildirimini Kayda Geçirin
- Bildirim yazılı yapılmalı; çağrı merkezi görüşmesinde alınan kayıt numarası not edilmelidir.
- Servis giriş formu ve teslim tutanakları saklanmalıdır; arızanın tanımı bu formda nasıl yazıldıysa dosyaya öyle yansır.
- Ürünün ayıplı halini gösteren fotoğraf ve video, tarih bilgisiyle birlikte muhafaza edilmelidir.
- Tekrarlayan arızalarda her servis kaydı ayrı ayrı arşivlenmelidir; tekrar sayısı sonucu etkiler.
Seçimlik Hakkı Baştan Belirleyin
- Ücretsiz onarım.
- Ayıpsız misliyle değiştirme.
- Ayıp oranında bedel indirimi.
- Sözleşmeden dönme ve bedel iadesi.
Bu haklardan hangisinin kullanıldığı bildirimde açıkça yazılmalıdır. Onarım talep edildikten sonra iade istenmesi, sürecin baştan kurgulanmamış olması nedeniyle dosyayı zayıflatabilir. Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı ile ayıp hükümlerinin farklı kurumlar olduğu da gözden kaçmamalıdır; Mesafeli Satış Yönetmeliği kapsamındaki cayma süresi ayıptan bağımsız işler.
Zamanaşımı ve Merci Seçimi
Ayıplı mala ilişkin talepler, kanunda daha uzun bir süre öngörülmedikçe teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz. Başvuru yolunda ise parasal sınır belirleyicidir: sınırın altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur, üzerindekilerde tüketici mahkemesi görevlidir ve arabuluculuk dava şartı olarak işler. Hakem heyeti kararına karşı tüketici mahkemesine itiraz için onbeş günlük süre öngörülmüştür.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Ürünün onarılmadan ve değiştirilmeden muhafaza edilmesi, inceleme aşamasında belirleyicidir. Ayıplı ürün iade edilmişse, iade öncesi alınan görüntüler ve servis raporu tek dayanak haline gelir.
Her ürün ve satış türü için değerlendirme değişebileceğinden bu yazı genel bilgi sunar. Elinizdeki fatura ve servis kayıtlarıyla birlikte hukuki görüş almanız, hangi hakkı kullanacağınızı doğru belirlemenize yardımcı olur.