İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde tüketiciye tanınan cayma hakkı, TKHK ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Hak, on dört günlük bir süreyle sınırlıdır ve gerekçe gösterme zorunluluğu bulunmaz. Buna karşılık uygulamada uyuşmazlıkların çoğu hakkın varlığından değil, sürenin ne zaman başladığı ve bildirimin nasıl yapıldığından doğar.
Süre Sipariş Anında Değil Teslimle Başlar
Mal satışlarında süre, tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün işlemeye başlar. Birden fazla parçadan oluşan siparişlerde son parçanın teslimi esas alınır. Hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu tarih başlangıç kabul edilir. Satıcının cayma hakkına ilişkin bilgilendirme yükümlülüğünü hiç yerine getirmemesi hâlinde sürenin uzayacağı da ayrıca düzenlenmiştir.
Hakkın Kullanılamayacağı Hâller
- Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiselleştirilerek hazırlanan ürünler
- Çabuk bozulan veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
- Ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen ve tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar
- Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olan mallar
Bildirim ve İspat
Cayma bildiriminin süresi içinde satıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir; malın süre içinde ulaşması aranmaz. Ancak ispat yükü bakımından bildirimin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı üzerinden yapılması, tarih ve içeriği gösterecek şekilde saklanması gerekir. Yalnızca telefonla yapılan bildirim, sonraki aşamada kanıtlanamayan bir iddiaya dönüşür. İade sürecinde kargo firmasının anlaşmalı olup olmadığı ve gönderi masrafının kime ait olacağı da baştan kontrol edilmelidir.
Başvuru Nereye Yapılır
- Önce satıcıya yazılı talep iletilir ve verilen yanıt kaydedilir.
- Sonuç alınamazsa parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurulur.
- Parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden, başvurudan önce yürürlükteki tutar teyit edilir.
- Yanlış mercie yapılan başvuru, süre işlemeye devam ederken dosyanın gecikmesine yol açar.
Hakem Heyeti Kararından Sonrası
Hakem heyeti kararına karşı taraflar, tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. Bu süre kesindir ve kaçırıldığında karar bağlayıcı hâle gelir. İtiraz dilekçesinde, heyetin hangi tespitinin neden hatalı olduğunun kalem kalem gösterilmesi beklenir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Ürün türüne ve sözleşme metnine göre sonuç değişebileceğinden, uyuşmazlığınız için ayrıca hukuki görüş almanız faydalı olur.