İnternetten yapılan alışverişlerde cayma hakkı, tüketicinin gerekçe göstermeden kullanabildiği en pratik korumadır. Buna rağmen uyuşmazlıkların çoğu, sürenin hangi günden başladığının bilinmemesi ve başvurunun yanlış mercie yapılması nedeniyle çıkar. TKHK ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ekseninde adım sırası aşağıda.
On Dört Gün Hangi Tarihten Sayılır?
- Mal satışında: süre, malın tüketiciye veya gösterdiği kişiye teslim edildiği gün başlar.
- Hizmet sözleşmelerinde: sözleşmenin kurulduğu tarih esas alınır.
- Birden fazla parça halinde teslimde: son parçanın teslim tarihi belirleyicidir.
- Ön bilgilendirme yapılmamışsa: cayma süresi işlemeye başlamaz ve kanunda öngörülen uzatılmış süre devreye girer.
Son madde uygulamada en çok gözden kaçan noktadır: satıcı ön bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemişse, tüketicinin "süreyi kaçırdım" endişesi çoğu zaman yersizdir.
Cayma Hakkının Kullanılamadığı Haller
Kişiye özel üretilen ürünler, çabuk bozulan mallar, ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve tüketiciye anında teslim edilen gayri maddi mallar bu hakkın dışındadır. Satıcının bu istisnayı sözleşmede belirtmemiş olması ise ayrı bir tartışma başlığıdır.
Bildirimi Nasıl Yapmalı?
- Cayma bildirimi süre içinde satıcıya yöneltilir; yazılı olması ve tarihinin ispatlanabilmesi esastır.
- Sipariş numarası, ürün bilgisi ve iade edilecek hesap bilgisi bildirime eklenir.
- Mal, satıcının bildirdiği taşıyıcıyla ve kanunda öngörülen süre içinde geri gönderilir.
- Satıcı, cayma bildiriminin ulaşmasından itibaren yasal süre içinde tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür.
Yalnızca telefonla yapılan bildirim, ispat sorunları doğurur. Uygulama içi mesajlaşma kullanılıyorsa, yazışmanın tarihli çıktısı saklanmalıdır.
İade Gelmezse: Hangi Kapıya?
Bu noktada merci seçimi belirleyicidir. Uyuşmazlığın değeri, her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen parasal sınırın altındaysa başvuru tüketici hakem heyetine; sınırın üzerindeyse doğrudan tüketici mahkemesine yapılır. Sınırın altındaki bir uyuşmazlık için açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir. Hakem heyeti kararına karşı ise, kararın tebliğinden itibaren işleyen süre içinde tüketici mahkemesine itiraz edilir; bu süre kaçırıldığında karar kesinleşir.
Ayıplı Mal ile Cayma Hakkını Karıştırmayın
Cayma hakkı gerekçesizdir ve süreye bağlıdır; ayıplı mal ise ürünün kusurundan doğar ve seçimlik haklar (ücretsiz onarım, değişim, bedel iadesi, indirim) daha uzun bir zamanaşımı süresi içinde kullanılabilir. On dört günü geçirmiş olmak, ayıp nedeniyle talep hakkını ortadan kaldırmaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ürünün niteliği ve sözleşmenin içeriği hakkın kapsamını değiştirebileceğinden, başvurudan önce durumunuzun ayrıca değerlendirilmesinde yarar vardır.