Mesafeli satışlarda cayma hakkı, tüketiciye gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme imkânı tanır. Ancak bu hakkın kullanımı biçime ve süreye bağlıdır; ayrıca uyuşmazlık çıktığında hangi mercie başvurulacağı parasal sınıra göre belirlenir. Bu rehber, 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ekseninde iki ayrı takvimi birlikte ele alır.
Süre Ne Zaman Başlar
Cayma süresi kural olarak on dört gündür. Mal teslimine ilişkin sözleşmelerde süre, tüketicinin veya belirlediği kişinin malı teslim aldığı gün; hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu gün işlemeye başlar. Birden fazla parça hâlinde teslim edilen ürünlerde son parçanın teslimi esas alınır. Satıcı cayma hakkı konusunda gereken bilgilendirmeyi yapmamışsa, sürenin uzayacağı düzenlenmiştir; bu nedenle sipariş onayı ve ön bilgilendirme formu saklanmalıdır.
Bildirimin İspatı
- Cayma bildirimi süre içinde gönderilmiş olmalıdır; satıcıya ulaşma tarihi tek başına belirleyici değildir.
- Bildirimin hangi kanaldan yapıldığı ve tarihi kayıt altına alınmalıdır.
- Yalnızca telefonla yapılan bildirimlerde ispat sorunu doğar.
- Ürünün iadesi ve bedelin geri ödenmesi bakımından öngörülen süreler ayrıca takip edilmelidir.
Cayma Hakkının Kullanılamadığı Hâller
Kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulabilen mallar, ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık açısından uygun olmayan ürünler ve elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler gibi istisnalar mevzuatta sayılmıştır. Satıcı bu istisnaya dayanıyorsa, ürünün gerçekten bu kapsamda olup olmadığı somut olarak tartışılmalıdır; genel bir sözleşme maddesi tek başına yeterli sayılmaz.
Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi
Uyuşmazlığın hangi mercide görüleceği, her yıl yeniden belirlenen parasal sınırlara bağlıdır. Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; sınırın üzerinde ise doğrudan tüketici mahkemesine dava açılır. Başvurunun yanlış mercie yapılması, dosyanın gönderilmesi nedeniyle zaman kaybettirir. Bu nedenle başvuru öncesinde güncel parasal sınırın kontrol edilmesi gerekir.
Karara İtiraz ve Tebligat Riski
- Hakem heyeti kararı taraflara tebliğ edilir.
- Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
- Tebligat eski adrese çıkarılırsa bu kısa süre fiilen kullanılamaz.
- Başvuru formunda güncel adres ve iletişim bilgisi verilmesi bu riski azaltır.
- Karar lehe ise icra takibi için ayrı bir dosya planı gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Ürünün niteliği, sözleşmenin kurulma biçimi ve satıcının bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği sonucu değiştirir; tutarın yüksek olduğu uyuşmazlıklarda başvuru öncesinde hukuki görüş alınması yerinde olur.