Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı, tüketiciye tanınan en pratik korumadır; ancak süresi içinde ve ispatlanabilir biçimde kullanılmadığında kolayca tartışmalı hâle gelir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği çerçevesinde bu rehber, cayma bildiriminden başvuru merciinin belirlenmesine kadar uzanan süre planına odaklanır.
On Dört Günlük Süre Ne Zaman Başlar?
Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı kural olarak on dört gün içinde kullanılır. Mal satışında süre kural olarak tüketicinin veya belirlediği kişinin malı teslim aldığı gün, hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu gün işlemeye başlar. Tek siparişle birden fazla malın ayrı ayrı teslim edilmesi hâlinde başlangıç anı farklılaşabilir. Satıcının cayma hakkı konusunda gereken bilgilendirmeyi yapmaması durumunda ise sürenin uzayacağı yönünde özel bir düzenleme bulunduğundan, ilan ve ön bilgilendirme formu mutlaka saklanmalıdır.
Cayma Hakkının İstisnaları
- Tüketicinin isteğiyle kişiselleştirilerek hazırlanan ürünler
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar
- Ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Elektronik ortamda anında ifa edilen ve tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar
- Belirli tarihte yapılması gereken konaklama, taşıma ve etkinlik hizmetleri
Bildirimi İspatlanabilir Yapmak
Cayma bildiriminin süresi içinde gönderilmiş olması yeterlidir; ancak bunun ispatı tüketiciye düşer. Bu nedenle bildirim, satıcının sistemindeki iade formu üzerinden yapılıyorsa kayıt numarası alınmalı; e-posta gönderiliyorsa gönderim kaydı saklanmalı, gerekiyorsa noter aracılığıyla bildirim tercih edilmelidir. Kargo teslim belgesi, iade edilen ürünün hangi tarihte teslim edildiğini gösterdiği için ayrıca önemlidir.
İade ve Bedelin Geri Ödenmesi
Cayma hâlinde satıcı, tahsil ettiği ödemeleri mevzuatta öngörülen süre içinde ve tüketicinin kullandığı ödeme aracına uygun biçimde iade etmekle yükümlüdür. Kargo bedelinin kime ait olacağı, ön bilgilendirmede belirtilip belirtilmediğine göre değişir. İade edilen bedelin kredi kartına yansıma süresi banka kaynaklı olsa da, satıcının iade talimatını verdiği tarihin belgelenmesi tüketici lehine sonuç doğurur.
Hangi Mercie Başvurulacak?
- Uyuşmazlık tutarını, kargo ve faiz kalemlerini ayırarak hesaplayın.
- Başvuru tarihindeki güncel hakem heyeti parasal sınırını teyit edin.
- Sınırın altındaki uyuşmazlıkta tüketici hakem heyetine başvurun.
- Sınırın üzerindeyse tüketici mahkemesine yönelin.
- Heyet kararına itiraz süresini şimdiden takvime işleyin.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sözleşmenin türü ve ürünün niteliği cayma hakkının kullanılabilirliğini değiştirebilir. Süre işlemeye başladığından, tereddüt hâlinde bildirimi geciktirmeden yapıp hukuki görüş almanız yerinde olur.