Yabancı çalışma izni başvuruları, iki tarafın aynı anda değerlendirildiği ender süreçlerden biridir: hem yabancının niteliği hem işverenin kapasitesi incelenir. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Türk Vatandaşlığı Kanunu (5901) ekseninde yürüyen bu değerlendirmede belge listesi, bir kontrol listesi değil karşılıklı tutarlılık sınavıdır.
İki Tarafın Belgeleri Birbirini Doğrulamalı
Yabancı adına sunulan iş sözleşmesindeki görev tanımı, ücret ve çalışma yeri ile işveren tarafından bildirilen kadro bilgisi örtüşmelidir. Görev tanımı "uzman" olarak yazılıp diploma ve deneyim belgeleri farklı bir alana işaret ediyorsa, dosya nitelik yönünden sorgulanır. Aynı şekilde işverenin faaliyet konusu ile talep edilen pozisyon arasındaki bağ açıklanamıyorsa değerlendirme uzar.
Sık Görülen Belge Uyuşmazlıkları
- Pasaport ve diğer belgelerdeki ad-soyad yazımının farklı olması
- Yurt dışından alınan diplomanın denklik veya tanınırlık işleminin tamamlanmamış olması
- Pasaport geçerlilik süresinin, talep edilen izin süresini karşılamaması
- Mesleki deneyimi gösteren belgelerin usulüne uygun onay ve tercümesinin bulunmaması
- Ön izin gerektiren meslek gruplarında ilgili kurumun izninin dosyaya eklenmemesi
İşveren Tarafındaki Kontroller
Başvuruyu işveren üzerinden yapıldığı için, işverenin güncel sicil bilgileri, vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerinin durumu ve mevcut istihdam yapısı dosyaya yansır. Bu bilgiler başvuru anında güncel değilse, yabancının belgeleri eksiksiz olsa dahi süreç duraklar. Bu nedenle başvuru öncesinde işveren tarafındaki kayıtların teyidi yapılmalıdır.
Ret Halinde: Eksik Tamamlama mı, Dava mı
Olumsuz sonuç geldiğinde ilk yapılması gereken, ret gerekçesinin niteliğini ayırt etmektir. Gerekçe belge eksikliği ya da biçimsel bir uygunsuzluksa, eksiği tamamlayarak idari aşamada itiraz etmek genellikle en kısa yoldur. Gerekçe pozisyonun niteliğine, işverenin durumuna veya değerlendirme ölçütlerine dayanıyorsa, aynı belgelerle yapılan tekrar başvuru sonucu değiştirmez; bu durumda idari yargı yolu değerlendirilmelidir. İtiraz ve dava süreleri tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar ve kısadır; kurumla yapılan yazışma bu süreleri durdurmaz.
Başvuru Öncesi Son Kontrol
- Tüm belgelerdeki kimlik bilgileri ve tarihler birebir örtüşüyor mu?
- Görev tanımı, diploma ve deneyim belgeleriyle uyumlu mu?
- Yabancı belgelerin onay ve tercüme zinciri tamamlandı mı?
- Ön izin gereken bir meslek grubu söz konusu mu?
- Mevcut ikamet statüsü başvuru boyunca geçerliliğini koruyacak mı?
Meslek grubuna ve işverenin yapısına göre aranan belgeler değişebilir; bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Başvuru öncesinde dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi, ret ve süre kaybı riskini azaltır.