Sınırda geri çevrilen ya da vize başvurusu olumsuz sonuçlanan bir yabancının ilk sorusu genellikle aynıdır: kaydı kim koydu ve nereye başvurulacak. YUKK ve 5901 sayılı Kanun ekseninde yürüyen bu dosyalarda en sık yaşanan kayıp, kaydın türü öğrenilmeden hazırlanan dilekçenin yanlış mercie sunulmasıdır. Aşağıdaki liste, başvuru öncesi belge hazırlığını ve merci seçimini birlikte ele alır.
Kaydın Türü Öğrenilmeden Dilekçe Yazılmaz
Uygulamada birbirinden farklı sonuçlar doğuran kayıtlar vardır: giriş yasağı kararı, ikamet izninin iptali, sınır dışı etme kararı, idari gözetim kararı ve vize başvurusunun reddi. Bunların dayanağı, süresi ve itiraz yolu aynı değildir. Örneğin sınır dışı etme kararına karşı öngörülen başvuru süresi çok kısadır ve kaçırıldığında telafisi güçtür; buna karşılık genel bir idari işlemin iptali için işleyen süre daha uzundur. Bu nedenle ilk adım, kaydın türünü ve tebliğ tarihini resmi kayıttan öğrenmektir.
Başvuru Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler
- Pasaportun kimlik sayfası ile giriş ve çıkış kaşelerini gösteren tüm sayfaların örneği.
- Varsa sınırda düzenlenen tutanak, tebliğ belgesi veya karar örneği.
- Önceki ikamet izni, çalışma izni ya da vize belgelerinin örnekleri.
- Türkiye ile bağı gösteren belgeler: taşınmaz tapusu, şirket ortaklığı, öğrenci kaydı, aile bağını gösteren nüfus kayıtları.
- Adli sicil ve varsa devam eden ya da sonuçlanmış soruşturmalara ilişkin belgeler.
- Yabancı dildeki her belge için yeminli tercüme ve gerekiyorsa apostil şerhi.
- Yurt dışından yürütülecek işlemler için usulüne uygun düzenlenmiş vekâletname.
Hangi Kapı, Hangi Sırayla
Vize başvurusunun reddi ile ülke içinde verilmiş bir idari karar aynı kanaldan takip edilmez. Ülke içindeki işlemlerde muhatap kural olarak göç idaresi teşkilatı ve ilgili valiliktir; buna karşılık yurt dışından yapılacak vize başvuruları konsolosluk üzerinden yürür. İdari başvurunun sonuçsuz kalması hâlinde gidilecek yargı yolu idari yargıdır ve dava dilekçesinde hangi işlemin iptalinin istendiğinin tek tek belirtilmesi gerekir. İşlem türü karıştırıldığında dava konusu belirsiz kalır ve süre bu arada işlemeye devam eder.
Vatandaşlık Başvurusuyla Kesişim
Giriş yasağı ya da ikamet iznine ilişkin bir kısıt, 5901 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlık başvurusunda da doğrudan etki doğurabilir. Kesintisiz ikamet şartının aranan hâllerinde, ülkeden ayrılma dönemleri ve iptal edilen izinler dosyada ayrı bir başlık olarak incelenir. Bu nedenle vatandaşlık dosyası açılmadan önce mevcut kayıtların temizlenip temizlenmediği kontrol edilmelidir.
Kısa Zaman Çizelgesi
- Kaydın türü ve tebliğ tarihi resmi kanaldan öğrenilir.
- Öngörülen başvuru süresi takvime işlenir ve son gün öncesinde bir ara kontrol noktası konur.
- Belgeler tercüme süresi de hesaba katılarak tamamlanır.
- İdari başvuru sonucu beklenirken yargı yoluna ilişkin süre ayrıca takip edilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Yabancılar hukuku dosyalarında süreler kısa ve çoğu zaman kesindir; işlemin tebliğinden hemen sonra hukuki değerlendirme alınması hak kaybını önlemeye yardımcı olur.