Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında süreç tek bir kurumda başlayıp bitmez; taşınmaz ya da yatırım tarafında bir bakanlık, vatandaşlık tarafında başka bir idare devrededir. 5901 sayılı vatandaşlık mevzuatı ile YUKK ekseninde bakıldığında ret kararına karşı gidilecek yol, kararı hangi makamın hangi aşamada verdiğine bağlıdır. Bu rehber, olumsuz sonuç bildirildiğinde izlenecek adımları sıralar.
Ret hangi aşamada geldi?
Başvuru zinciri genellikle iki halkadan oluşur: yatırımın mevzuata uygunluğunun tespiti ve bunun üzerine yürüyen vatandaşlık işlemi. Uygunluk aşamasında verilen olumsuz karar ile vatandaşlık talebinin reddi farklı idari işlemlerdir; muhatapları ve dolayısıyla dava açılacak yer de farklıdır. İlk yapılacak iş, elinizdeki yazının hangi makam tarafından ve hangi aşamada düzenlendiğini tespit etmektir.
Yetkili mahkeme nasıl belirlenir
- İptal davasında yetki, kural olarak işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yere göre belirlenir.
- Merkezi bir kurumun işlemi söz konusuysa dosya, o kurumun bulunduğu yerdeki idare mahkemesine gider.
- İl düzeyinde tesis edilmiş bir işlem varsa, yetki o ile göre değişebilir; yazının antetli başlığı bu yüzden önemlidir.
- Yanlış yer mahkemesine açılan dava yetki yönünden reddedilir ve bu süreçte dava açma süresi baskı yaratır.
- Vekâletname yurt dışında düzenlenecekse apostil ve tercüme süresi takvime baştan eklenmelidir.
Ret gerekçesine göre dosya kurmak
- Yatırımın tutarına veya niteliğine ilişkin bir eksiklik ileri sürülmüşse, değerleme raporu ve ödeme akışı belgelenir.
- Devir yasağı ya da elde tutma taahhüdüne ilişkin şerhin usulüne uygun konulup konulmadığı tapu kaydı üzerinden gösterilir.
- Ödemenin bankacılık sistemi üzerinden ve öngörülen biçimde yapıldığı, dekont ve döviz alım belgeleriyle ispatlanır.
- Aile bireylerinin başvuruya dahil edilmesine ilişkin ret varsa, nüfus kayıtları ve tercümeleri ayrıca sunulur.
- Güvenlik değerlendirmesine dayanan bir ret söz konusuysa, işlemin dayandığı somut olgunun açıklanması talep edilir.
Yürütmenin durdurulması ve zarar anlatımı
Vatandaşlık dosyalarında zaman, çoğu zaman yatırımın ekonomik değerini de etkiler. Yürütmenin durdurulması talebi soyut bir mağduriyet ifadesiyle değil, taşınmazın elde tutulma zorunluluğu, aile bireylerinin ikamet durumu ve öğrenim ya da çalışma düzeni gibi somut sonuçlarla desteklenmelidir. Ret kararının gerekçesi açıklanmamışsa, gerekçenin öğrenilmesine yönelik talep de dilekçede yer almalıdır.
Yeni başvuru mu, dava mı
Ret nedeni giderilebilir bir belge eksikliğinden ibaretse, yeniden başvuru daha kısa yol olabilir. Buna karşılık ret, yatırımın niteliğine ilişkin bir değerlendirmeye dayanıyorsa yeni başvuru aynı sonuca varır. Bu iki seçenek karşılaştırılırken dava açma süresinin işlemeye devam ettiği, idari yazışmanın süreyi kendiliğinden durdurmadığı unutulmamalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; yatırım türü, tarih ve başvuru dosyanızın içeriği sonucu değiştirir. Olumsuz yazı elinize ulaştığında, süreyi kaçırmamak için belgeleri hızla bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.