Türkiye'ye giriş yasağı ve buna bağlı işlemler, çoğu zaman yabancının ancak sınır kapısında öğrendiği kararlardır. YUKK yabancıların girişi, ikameti ve sınır dışı edilmesine ilişkin usulü, 5901 sayılı Kanun ise vatandaşlık başvurularının çerçevesini belirler. Bu iki eksende dava açma süreleri ve yetkili mahkemeler birbirinden farklıdır.
İşlemin Türü Süreyi Belirler
Sınır dışı etme kararına karşı başvuru süresi, genel idari dava süresinden çok daha kısadır ve karar bu başvuru üzerine hızla incelenir. Buna karşılık giriş yasağı kaydının kaldırılması istemi, ikamet izni başvurusunun reddi veya vatandaşlık başvurusunun reddi gibi işlemlerde genel idari dava süresi uygulanır. Sürenin ne zaman başladığı ise tebliğin usulüne uygun yapılıp yapılmadığına bağlıdır; yurt dışındaki yabancıya yapılan bildirimlerde bu nokta özellikle tartışmalıdır.
Önce İdari Başvuru mu, Doğrudan Dava mı?
- Kaydın dayanağının öğrenilmesi için ilgili idareye bilgi edinme ve kaldırma talebiyle başvurulması, dosyanın gerekçesini ortaya çıkarır.
- İdari başvurunun dava süresine etkisi sınırlıdır; başvuru yapılırken dava süresinin işlemeye devam edip etmediği ayrıca hesaplanmalıdır.
- İdari gözetim kararına karşı başvuru, idari yargıda değil sulh ceza hâkimliğinde incelenir; iki yolun karıştırılması sık rastlanan bir hatadır.
Yetkili İdare Mahkemesi
Kural olarak, dava konusu işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir. Yabancının Türkiye'de bulunmaması dava açmasına engel değildir; vekâletname yurt dışındaki konsolosluk aracılığıyla veya usulüne uygun düzenlenmiş ve tasdik edilmiş biçimde verilebilir. Dava açılmasının işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmadığı hâllerde, yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ve somut zarar gerekçesiyle istenmelidir.
Delil Eksikliği: Dosyanın En Zayıf Noktası
- Giriş yasağının hangi sebebe dayandığı bilinmeden yazılan dilekçeler soyut kalır; önce dayanak öğrenilmelidir.
- Aile birliği iddiasında evlilik belgesi, çocuklara ilişkin nüfus kayıtları ve birlikte yaşamayı gösteren belgeler sunulmalıdır.
- Çalışma veya öğrenim bağı iddiasında izin, kayıt ve sigorta belgeleri eklenmelidir.
- Sağlık gerekçesine dayanılıyorsa güncel ve ayrıntılı rapor gerekir.
- Ceza soruşturması sebebiyle konulan kayıtlarda, takipsizlik veya beraat kararı varsa kesinleşme şerhiyle sunulmalıdır.
Belgelerin yabancı dilde olması hâlinde yeminli tercüme ve gerekli tasdik işlemleri önceden tamamlanmalıdır; eksik tercüme nedeniyle verilen süreler dosyayı uzatır.
Bu bilgiler genel çerçeve sunar. Kaydın dayanağı ve tebliğ biçimi süre hesabını değiştirdiğinden, başvuru öncesinde bir hukukçudan görüş alınması yerinde olur.