Giriş yasağı çoğu zaman sınır kapısında öğrenilir ve ilgilinin elinde yalnızca bir kod ya da kısa bir bildirim bulunur. Bu rehber, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ekseninde, yasağın kaynağının tespiti ve itiraz adımlarının sırası üzerine kurulmuştur.
Kaynağı Bilinmeyen Yasağa İtiraz Yazılmaz
Giriş yasakları farklı sebeplere dayanabilir: vize veya ikamet izni süresinin aşılması, kamu düzeni gerekçesi, sağlık kaynaklı sebepler ya da geçmişteki bir sınır dışı kararı. Her sebebin sonucu ve kaldırılma yolu farklıdır. Bu nedenle ilk adım, yasağın hangi sebeple ve hangi idari birim tarafından konulduğunun öğrenilmesidir. Bilgi edinme başvurusu ve göç idaresine yapılacak yazılı talep, bu tespitin başlangıç noktasıdır. Sebep bilinmeden yazılan itiraz, genel ifadelerden ibaret kalır ve idarenin gerekçesini karşılamaz.
İdari Başvuru mu, Doğrudan Yargı Yolu mu?
İki yol da açıktır ancak sonuçları farklıdır. İdareye yapılan kaldırma talebi daha hızlı sonuç verebilir ve masrafsızdır; buna karşılık idarenin cevap vermemesi hâlinde beklemek, yargı yoluna başvuru süresini tüketebilir. Sınır dışı etme kararı gibi belirli işlemler için YUKK'ta özel ve kısa süreler öngörülmüştür; bu süreler kaçırıldığında karar kesinleşir. Uygulamada en maliyetli hata, idareyle yazışmaların sürdüğü gerekçesiyle dava süresinin geçirilmesidir.
Dilekçede Kurulması Gereken Denge
- Yasağın dayandığı olgunun gerçekte nasıl gerçekleştiğinin açıklanması
- İşlemin ölçülü olmadığını gösteren somut veriler
- Türkiye'deki aile bağları, evlilik veya bakmakla yükümlü olunan kişiler
- Çalışma izni, şirket ortaklığı veya öğrenim durumu gibi süreklilik gösteren bağlar
- Yasağın sürmesi hâlinde doğacak telafisi güç zararların gösterilmesi
Vatandaşlık Başvurusu ile Kesişim
Giriş yasağı bulunan bir yabancının vatandaşlık başvurusu, 5901 sayılı Kanunun aradığı şartlar bakımından da olumsuz etkilenebilir. Kesintisiz ikamet şartı, yasak nedeniyle ülkeye girilememesi hâlinde fiilen sağlanamaz. Bu yüzden vatandaşlık hedefi olan dosyalarda giriş yasağının kaldırılması, başvurudan önce çözülmesi gereken bir ön meseledir.
İdareyle Anlaşma Arayışı ve Dava Kararı
Bu alanda klasik anlamda bir uzlaşma kurumu bulunmaz; ancak eksik belgelerin tamamlanması veya harç ve cezaların ödenmesiyle idarenin işlemi kendiliğinden geri alması mümkündür. Bu ihtimal değerlendirilirken sürenin durmadığı akılda tutulmalı, dava açma süresinin son bölümüne girildiğinde idari görüşmeler sürse dahi yargı yoluna başvurulmalıdır.
Yabancılar hukukunda her dosya, kişinin ülkeye giriş çıkış geçmişine ve idari kayıtlara göre farklı ilerler. Bu nedenle başvuru öncesinde kayıtların bir hukukçu tarafından incelenmesi, doğru merci ve doğru sürenin belirlenmesi bakımından önemlidir.