Yabancılar hukukunda giriş yasağı ve buna bağlı ret kararları çoğu zaman, kişi ülkeye dönmeyi planladığı anda fark edilir. Oysa dosyanın kaderini belirleyen şey kararın gerekçesinden önce zaman çizelgesidir: yasak hangi tarihte kondu, hangi işlemle tebliğ edildi, hangi mercie ne kadar süre içinde başvurulabilir. YUKK ve 5901 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, giriş yasağı dosyasının takvimini kurmaya odaklanır.
Yasağın Tarihi ve Dayanağı Netleşmeden Süre Hesaplanamaz
İlk iş, yasağın hangi işleme bağlı doğduğunu ayırmaktır. Sınır dışı etme kararının eki olarak konulan bir yasak ile vize ya da ikamet başvurusunun reddine bağlı olarak doğan sonuç, aynı hukuki rejime tabi değildir. Dayanak işlem farklıysa başvuru süresi de, başvurulacak merci de değişir. Bu nedenle kayıt sorgusundan alınan bilgi tek başına yeterli değildir; kararın kendisi ve tebliğ evrakı temin edilmelidir.
Tebliğ Anı: Sürenin Gerçekte Başladığı Nokta
Yurt dışındaki bir yabancı için tebliğin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı çoğu dosyanın kilit noktasıdır. Yasağın varlığını havalimanında öğrenmek, hukuken tebliğ sayılmayabilir; buna karşılık usulüne uygun bir tebliğ yapılmışsa süre, kişinin haberdar olduğunu düşündüğü tarihten çok önce işlemeye başlamış olabilir. Dosya kurulurken şu üç tarih ayrı ayrı yazılmalıdır: karar tarihi, tebliğ tarihi, fiilen öğrenme tarihi. Aralarındaki fark, süre itirazının temelini oluşturur.
Hak Düşürücü Süre Riskini Azaltan Pratik Düzen
- Kararın türüne göre kısa ve özel başvuru süreleri öngörülmüş olabileceğinden, süre hesabı tahminle değil karar metniyle yapılmalıdır.
- Vekâletname ve apostil işlemleri yurt dışından yürütüldüğünde günler alır; bu hazırlık süresi takvime baştan yazılmalıdır.
- Süre son güne bırakılmamalı, dosya en geç yarı noktasında tamamlanacak şekilde geriye doğru planlanmalıdır.
- Yasağın kaldırılmasına yönelik idari talep ile yargı yoluna başvuru birbirinin alternatifi gibi görülmemeli, sürenin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Süre Kaçtıysa Elde Kalan Seçenekler
Başvuru süresi geçmişse dosya kendiliğinden bitmez. Bu durumda tartışma alanı, tebliğin geçerliliği ve öğrenme tarihinin ispatı üzerine kayar. Pasaport giriş-çıkış kayıtları, konsolosluk yazışmaları ve elektronik başvuru sistemindeki işlem kayıtları, öğrenme anını göstermeye elverişli belgelerdir. Ayrıca yasağın dayandığı olgular sonradan ortadan kalkmışsa, güncel duruma dayalı yeni bir idari talep yolu değerlendirilebilir; bu talebe verilecek cevap kendi başına yeni bir işlem niteliği taşır.
Başvuru Metnini Kurarken
Talep, yalnızca "yasağın haksız olduğu" iddiasıyla sınırlı kalmamalıdır. Aile birliği, çalışma ilişkisi, öğrenim ya da sağlık gibi somut bağların belgeyle ortaya konması; yasağın süresi ve kapsamı yönünden ölçülülük tartışmasının açılmasını sağlar. Her iddianın karşısına hangi belgeyle ispatlanacağı yazılırsa, eksik evrak nedeniyle zaman kaybı da önlenmiş olur.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir; her dosyanın tebliğ ve süre tablosu kendine özgüdür. Giriş yasağı dosyalarında süre çok kısa işlediğinden, karar metni elinize geçer geçmez bir avukata danışmanız yerinde olur.