İkamet izni başvurusunun reddi, uzatma talebinin kabul edilmemesi ya da mevcut iznin iptali hâlinde elde iki ayrı yol vardır ve bu yolların takvimi farklıdır. 6458 sayılı YUKK ile 5901 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu süreçte belirleyici olan, ret gerekçesine doğrudan cevap veren bir belge dosyası kurabilmektir. Bu rehber, itiraz aşamasında ispat yükünün nasıl karşılanacağına odaklanır.
Ret gerekçesini doğru okumak
Ret yazıları çoğunlukla birden fazla gerekçe içerir: geçim güvencesinin yeterli görülmemesi, adres beyanının doğrulanamaması, sağlık sigortası eksikliği, kalış amacının belgelenememesi veya güvenlik değerlendirmesi. İtiraz dilekçesinde gerekçelerin tamamına ayrı ayrı cevap verilmelidir. Yalnızca en görünür gerekçeye odaklanan itirazlar, cevapsız kalan diğer gerekçe nedeniyle sonuç değiştirmez.
Belge dosyasının kurulması
- Geçim güvencesi: banka hesap dökümleri, düzenli gelir belgesi, varsa Türkiye'deki taşınmaz ve yatırımlara ilişkin kayıtlar.
- Adres ve fiilî ikamet: kira sözleşmesi, abonelik faturaları, muhtarlık kaydı ve mahalledeki fiilî yaşamı gösteren belgeler.
- Kalış amacı: öğrenci belgesi, çalışma izni, tedavi raporu ya da aile birliğine ilişkin belgeler.
- Aile birliği iddialarında: evliliğin gerçekliğini gösteren ortak yaşam kayıtları, fotoğraflar, ortak abonelikler ve tanık beyanları.
İdari başvuru ile dava yolunun ayrımı
İdareye yapılan itiraz ile idare mahkemesinde açılacak iptal davası birbirinin alternatifidir ve dava süresi işlemeye devam eder. İdari başvurunun sonucunu beklerken dava süresinin kaçırılması, uygulamada en sık karşılaşılan ve telafisi bulunmayan hatadır. Bu nedenle itiraz dilekçesi verilirken dava süresinin son günü ayrı bir nota işlenmeli, iki takvim birlikte izlenmelidir.
Yeni başvuru mu, dava mı?
Ret gerekçesi giderilebilir nitelikteyse, eksikliği tamamlayarak yeniden başvurmak bazen daha hızlı sonuç verir. Buna karşılık gerekçe güvenlik değerlendirmesi ya da geçmiş bir kayıt gibi kendiliğinden ortadan kalkmayacak bir sebebe dayanıyorsa, yeni başvuru aynı sonuçla döner ve zaman kaybettirir. Ayrıca hakkında sınır dışı kararı da bulunan dosyalarda bu kararın kendi takvimi ayrıca izlenmelidir; iki işlemin süreleri birlikte yürütülmediğinde biri diğerini işlevsiz bırakabilir.
Yabancılar hukukunda her dosyanın kişisel geçmişi ve belge durumu farklı sonuç doğurur. Sürelerin kısa ve kesin olması nedeniyle, ret kararını elinize aldığınız gün profesyonel bir değerlendirme almanız önerilir.