Sınır dışı etme kararına karşı yürütülecek sürecin başarısı, çoğu zaman dilekçenin diliyle değil, dosyaya konulan belgelerin bütünlüğüyle belirlenir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ekseninde ilerleyen bu rehber, belge listesini karar gerekçesine göre kurmayı anlatır.
Önce Karar Gerekçesini Okuyun
Sınır dışı kararları tek tip değildir. Kararın hangi sebebe dayandığı, sunulacak belgeyi doğrudan belirler. Kamu düzeni gerekçesine dayanan bir kararda savunulacak nokta ile vize ihlaline dayanan bir kararda savunulacak nokta aynı değildir. Bu nedenle ilk iş, tebliğ edilen evrakta yazılı sebebin ve dayanak gösterilen olayın tam olarak tespit edilmesidir.
Gerekçeye Göre Belge Kümeleri
- Aile bağı savunmasında: evlilik ve nüfus kayıtları, çocukların okul kayıtları, birlikte yaşamayı gösteren adres ve fatura belgeleri
- Kamu düzeni gerekçesinde: adli sicil durumu, varsa beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar, dosyanın güncel aşamasını gösteren yazılar
- Geri gönderme yasağı iddiasında: ülke koşullarına ilişkin kurumsal raporlar, kişiselleştirilmiş risk anlatımını destekleyen belgeler
- Sağlık gerekçesinde: tedavi sürekliliğini gösteren hastane raporları ve ilaç kullanım belgeleri
- İkamet geçmişinde: önceki izin belgeleri, çalışma izni, vergi ve sigorta kayıtları
Belgelerin Usule Uygun Hâle Getirilmesi
Yabancı ülkeden gelen belgelerde yeminli tercüme ve gerektiğinde apostil şerhi aranır. Fotokopi olarak sunulan evrakın aslının gösterilmesi istenebilir. Ayrıca vekâletname ile takip edilen dosyalarda, yurt dışında düzenlenmiş vekâletnamelerin usulüne uygunluğu ayrı bir sorun başlığıdır. Belge toplama planı, idari başvuru ve yargı yolu için öngörülen kısa sürelere göre yapılmalıdır; belge beklerken süre kaçırmak en sık karşılaşılan kayıptır.
İdari İtiraz ile Dava Arasındaki Tercih
Uygulamada iki yol vardır: idareye yapılan başvuru ve idare mahkemesinde açılan iptal davası. İdari yolda çözüm ihtimali, kararın maddi bir hataya dayandığı hâllerde daha yüksektir; örneğin geçerli ikamet izni bulunmasına rağmen kayıt hatası nedeniyle karar alınmışsa. Buna karşılık gerekçe takdire dayanıyorsa yargı denetimi asıl yol hâline gelir. Dava açılırken yürütmenin durdurulması talebinin ayrıca ve gerekçeli biçimde yazılması önemlidir; aksi hâlde karar fiilen uygulanabilir.
Dosyayı Zayıflatan Tercihler
- Belgeleri tarihsiz ve tasnifsiz biçimde toplu hâlde sunmak
- Kararın dayandığı sebebe hiç değinmeden genel insani gerekçe yazmak
- İdari gözetim altındaki kişinin dosyasında gözetime ilişkin ayrı değerlendirme yapmamak
- Tebliğ tarihini ispatlayacak belgeyi dosyaya koymamak
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; kişinin statüsü, aile durumu ve kararın dayanağı sonucu tümüyle değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, karar tebliğ edilir edilmez dosyanın bir hukukçu ile birlikte gözden geçirilmesinde yarar vardır.