Sınır dışı etme kararına karşı yürütülen sürecin en kırılgan yanı, dava açma süresinin idari yargıdaki genel süreden çok daha kısa olmasıdır. Karar tebliğ edildikten sonra geçen her gün geri alınamaz; süre kaçırıldığında karar kesinleşir ve esas hakkındaki itirazlar incelenmez. Bu rehber YUKK ve 5901 ekseninde süre, merci ve idari gözetim başlıklarını birlikte ele alır.
Kısa Süre Kuralı ve Tebliğin Rolü
Sınır dışı etme kararına karşı yetkili idare mahkemesine başvuru için yedi günlük bir süre öngörülmüştür ve mahkemenin bu konudaki kararı kesindir. Süre, kararın yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğinden itibaren işler. Uygulamadaki en yaygın kayıp, tebligatın yapıldığı ancak kişinin içerik hakkında bilgilendirilmediği durumlardır. Bu nedenle tebliğ evrakının tarihi, imza sahibi ve tercüman bulunup bulunmadığı kayıt altına alınmalı; tebliğ usulsüz ise bu iddia dava dilekçesinde ilk sırada ileri sürülmelidir.
Geri Gönderme Yasağı Ayrı Bir Katmandır
Dava dilekçesinde yalnızca usul itirazlarıyla yetinilmesi, dosyanın esas gücünü zayıflatır. Yabancının gönderileceği ülkede işkence, insanlık dışı muamele veya yaşamına yönelik ciddi tehlike bulunduğu iddiası bağımsız bir inceleme konusudur ve somut bilgiyle desteklenmelidir. Sağlık durumu, yaş, aile bütünlüğü ve ülkedeki bağların da ayrı ayrı ortaya konması gerekir. Uluslararası koruma başvurusu bulunan kişiler bakımından sürecin hangi aşamada olduğu, kararın uygulanabilirliği yönünden ayrıca değerlendirilir.
İdari Gözetim: Farklı Merci, Farklı Takvim
- İdari gözetim kararı ile sınır dışı kararı ayrı işlemlerdir; birine karşı açılan dava diğerini kendiliğinden etkilemez.
- İdari gözetime karşı itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır ve bu itiraz süreye bağlı olmaksızın gözetim süresince yenilenebilir.
- Gözetimin düzenli aralıklarla gözden geçirilmesi gerekir; gözden geçirme kayıtları dosyaya istenmelidir.
- Gözetim yerine alternatif yükümlülüklerin uygulanabilirliği ayrıca ileri sürülebilir.
Vatandaşlık Dosyalarıyla Kesişim
5901 kapsamında başvurusu süren veya kararı yeni tesis edilmiş kişilerde tablo daha karmaşıktır. Vatandaşlık başvurusunun reddine karşı açılacak dava, sınır dışı davasından ayrı bir usule ve genel idari dava süresine tabidir. İki dosya arasında bağlantı kurulacaksa bu bağlantı dilekçede açıkça gösterilmeli; birinin sonucunun diğeri için bekletici mesele yapılıp yapılmayacağı ayrıca talep edilmelidir.
Karar Tebliğ Edildiğinde İlk Adımlar
- Tebliğ tarihi ve saati yazılı olarak kayda geçirilir, evrakın fotoğrafı alınır.
- Yedi günlük süre takvime işlenir; hafta sonu ve tatil hesabı gözden geçirilir.
- Kararın gerekçesinde dayanılan hukuki sebep tek tek çıkarılır.
- Ülke koşullarına ilişkin somut bilgi ve sağlık raporu gibi belgeler toplanır.
- İdari gözetim varsa buna karşı ayrı başvuru aynı gün hazırlanır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Süre çok kısa olduğundan, karar elinize ulaştığı gün bir hukukçuyla iletişime geçmeniz belirleyici olabilir.