Sınır dışı etme kararları, idari yargıda genel dava süresinin uygulanmadığı sınırlı alanlardan biridir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu bu kararlar için özel ve belirgin biçimde kısa bir dava açma süresi öngörür. Süreyi İYUK'un genel süresi sanarak hareket etmek, dosyanın esasına hiç girilmeden kapanmasına yol açar.
Kararın Tebliği Süreyi Başlatır
Süre, kararın yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar. Tebliğ evrakında yer alan tarih bu nedenle dosyanın ilk sayfasına yazılmalıdır. Tebligatın anlaşılabilir bir dilde yapılmadığı ya da hangi hukuki yollara başvurulabileceğinin bildirilmediği hâller, süre başlangıcına yönelik itirazın dayanağı olabilir; ancak bu itiraz dava açmayı ertelemek için gerekçe değildir.
Görev ve Yetki: İki Ayrı Merci
- Sınır dışı etme kararının iptali idare mahkemesinde istenir. Yetkili mahkeme, kararı veren idarenin bulunduğu yer üzerinden belirlenir.
- İdari gözetim altına alma ve gözetimin uzatılması kararlarına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Bu iki yol birbirinin yerine geçmez; biri özgürlükten yoksun bırakmayı, diğeri sınır dışı işleminin kendisini denetler.
- Aynı kişi hakkında her iki yolun eşzamanlı işletilmesi gerekebilir.
Yürütmenin Durdurulması Neden Kritik?
Kanun, sınır dışı kararına karşı dava açılması hâlinde belirli koşullarda gönderme işleminin bekletilmesini öngörür. Buna rağmen dilekçede yürütmenin durdurulması talebinin açıkça ve gerekçeli biçimde ileri sürülmesi güvenli yoldur. Talep, sadece kalıp cümlelerle değil; geri gönderme hâlinde doğacak somut ve telafisi güç zararla ilişkilendirilerek yazılmalıdır.
Vatandaşlık Başvurusuyla Kesişen Dosyalar
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamındaki bir başvurusu bulunan yabancı hakkında sınır dışı kararı verilmişse, iki dosya birbirini etkiler. Vatandaşlık başvurusunun reddine karşı açılacak dava ile sınır dışı davası ayrı ayrı yürütülür; ancak ikamet geçmişi, aile birliği ve Türkiye'deki bağlar her iki dosyada ortak delil kümesini oluşturur. Bu belgelerin tek bir klasörde toplanması iş yükünü ciddi biçimde azaltır.
Dilekçe Öncesi Kontrol
- Karar metninde dayanılan sebep tam olarak hangisidir ve karşılığı hangi belgelerle çürütülebilir?
- Aile birliği, sağlık durumu ya da çocuğun üstün yararı gibi kişisel durumlar dosyada belgelenmiş midir?
- Uluslararası koruma başvurusu var mıdır ve akıbeti nedir?
- Vekâletname ve tercüme belgeleri dava süresine yetişecek şekilde hazırlanmış mıdır?
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Süre son derece kısa olduğundan, karar eline ulaşan kişinin beklemeden bir hukukçuya başvurması ve tebliğ evrakını yanında götürmesi önerilir.